Πετ-κοκ. Σύντομα κοντά σας με νέα επεισόδια

ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1ο

Τι είναι το πετ κοκ;

Από το αρχείο του παρόντος blog

Το πετ κοκ ή pet coke (συντομογραφία του petroleum coke) είναι παραπροϊόν της διύλισης του πετρελαίου. Έχει υψηλή θερμογόνο δύναμη, και γι' αυτόν τον λόγο χρησιμοποιήθηκε ως καύσιμο. Λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε θείο και μετά τις εκτεταμένες καταστροφές που προκλήθηκαν στα δάση της βόρειας Ευρώπης εξ αιτίας του φαινομένου της όξινης βροχής, η χρήση του έχει περιοριστεί στο ελάχιστο.

Πέρα από τις υψηλές εκπομπές διοξειδίου του θείου, κατά την καύση του εκλύονται μονοξείδιο και διοξείδιο του άνθρακα, πολυαρωματικοί υδρογονάνθρακες, βαρέα μέταλλα (βανάδιο και νικέλιο), τέφρα, αναπνεύσιμα μικροσωματίδια κ.ά. Το πετ κοκ χρησιμοποιείται ως καύσιμο από τις τσιμεντοβιομηχανίες και τα ασβεστοκάμινα καθώς θεωρείται ότι το θείο αντιδρά με τον ασβέστη και δεσμεύεται το παραγόμενο διοξείδιο του θείου.

Σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίες είχαν αποθέματα πετ κοκ επετράπη η χρήση του ως καυσίμου μετά από επεξεργασία αποθείωσης ώστε να μειωθούν στο ελάχιστο οι εκπομπές διοξειδίου του θείου (κάτι αντίστοιχο με αυτό που ισχύει με το μαζούτ χαμηλού θείου).

Στην Μεγάλη Βρετανία, πρόσφατα, εγκρίθηκε πιλοτικό πρόγραμμα σύμφωνα με το οποίο αποθειωμένο πετ-κοκ θα χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο σε ποσοστό 5% σε μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι περιβαλλοντικοί όροι προκειμένου να εγκριθεί το πιλοτικό πρόγραμμα ήταν αυστηρότατοι και προβλέπουν καθημερινές μετρήσεις εκπομπών αερίων, μικροσωματιδίων και βαρέων μετάλλων σε διάφορα σημεία σε απόσταση μέχρι και 25 χιλιόμετρα από την μονάδα. Επίσης προβλέπεται η εγκατάσταση ειδικών φίλτρων τόσο στην καμινάδα της μονάδας όσο και στους -υπόγειους - χώρους αποθήκευσης και λειοτρίβησης του πετ κοκ. Μετρήσεις θα γίνονται καθημερίνα και σε τρία σημεία σε διαφορετικές φάσεις της παραγωγικής διαδικασίας. Οι μετρήσεις δημοσιεύονται καθημερινά στον τύπο και στο internet.

Είναι άξιο να σημειωθεί εδώ ότι σύμφωνα με την Ελληνική νομοθεσία, το πετ κοκ δεν θεωρείται καύσιμο και δεν φορολογείται ως τέτοιο, με αποτέλεσμα η τιμή αγοράς του να είναι εξωφρενικά χαμηλή

Τι συμβαίνει στη Λάρισα;

Στα τέλη της δεκαετίας του '90, γνωστή βιομηχανία παραγωγής τούβλων και κεραμιδιών της περιοχής, εκμεταλλευόμενη την άγνοια των υπηρεσιών, εισάγει από την Αλβανία πετ κοκ με σκοπό να το χρησιμοποιήσει ως πρόσμιξη στο χώμα με το οποίο παρήγαγε τα προϊόντα της με στόχο την κατασκευή καλύτερων ποιοτικά προϊόντων. Πιθανότατα άμεσα, αρχίζει να το χρησιμοποιεί ως καύσιμο μειώνοντας κατακόρυφα το κόστος παραγωγής και αυξάνοντας αντίστοιχα τα κέρδη της.

Σε έλεγχο του ΣΔΟΕ, γίνεται αντιληπτή η απάτη και, το 2003, κατατίθεται έκθεση σύμφωνα με την οποία το ύψος των απολεσθέντων εσόδων του δημοσίου ανέρχεται σε ποσό μεγαλύτερο των 300.000 Ευρώ. Παράλληλα, εγκρίνονται οι περιβαλλοντικοί όροι λειτουργίας της μονάδας, σύμφωνα με τους οποίους δινόταν περιθώριο μερικών ετών στην εταιρεία να περάσει από τη χρήση μαζούτ στο φυσικό αέριο.

Η εταιρεία, δύο φορές υποβάλει αίτημα καύσης πετ κοκ στο ΥΠΕΧΩΔΕ (το 2002 και το 2003). Και τις δύο φορές η απάντηση του Υπουργείου είναι αρνητική. Ανάμεσα στα άλλα, το αιτιολογικό της απόρριψης αναφέρεται στον εξαιρετικά ρυπογόνο χαρακτήρα του πετ κοκ. Μετά τις εκλογές του 2004, η εταιρεία επανέρχεται για τρίτη φορά και - θαύμα! - η ίδια υπηρεσία, ο ίδιος υπάλληλος, αυτή τη φορά εγκρίνει την καύση πετ κοκ πιλοτικά για ένα χρόνο, τροποποιώντας την απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων. Την απόφαση συνυπογράφουν ο Λαρισαίος Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Σουφλιάς και ο Καρδιτσιώτης Υπουργός Ανάπτυξης Σιούφας. Την απόφαση καταδικάζει ο Νομάρχης Λάρισας (εκλεγμένος με τη ΝΔ) και σύσσωμο το νομαρχιακό συμβούλιο, το ΤΕΕ (παράρτημα δυτικής θεσσαλίας), ο Ιατρικός Σύλλογος όλα τα επιμελητήρια και σχεδόν όλοι οι βουλευτές του Νομού, αλλά το αυτί του κ. Σουφλιά δεν ιδρώνει.

Στις αρχές του 2005, το Σώμα Επιθεωρητών Περιβάλλοντος σε έλεγχό του διαπιστώνει ότι από τους 42 περιβαλλοντικούς όρους που της τέθηκαν, η εταιρεία δεν τηρεί 15, ενώ για άλλους 8, το σώμα δεν μπόρεσε να βγάλει συμπέρασμα λέγοντας ότι τηρούνται «κατά δήλωση της εταιρείας» (!!!!). Μετά το τέλος του πιλοτικού προγράμματος, η εταιρεία συνεχίζει να καίει πετ κοκ τουλάχιστον για τρεις μήνες. Στις αρχές του 2007, με νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση των ίδιων Υπουργών δίνεται πενταετής άδεια καύσης πετ κοκ, καθώς, σύμφωνα με το σκεπτικό τους «δεν επιβαρύνθηκε το περιβάλλον από την καύση του» (!!!!!!!!!).

Ένα μήνα μετά, μόλις 2 μέρες πριν, έφτασε στη Νομαρχία Λάρισας δεύτερη απόφαση καύσης πετ κοκ και από άλλο κεραμοποιείο της περιοχής.

Και έπεται συνέχεια. Μάθαμε ότι και το τρίτο κεραμοποιείο έχει υποβάλει παρόμοιο αίτημα το οποίο οσονούπω θα ικανοποιηθεί.

Να σημειωθεί εδώ ότι τα δύο κεραμοποιεία απέχουν από τον οικιστικό ιστό της πόλης της Λάρισας, το μεν πρώτο 2.500 μέτρα το δε δεύτερο 1.800 μέτρα.

Αν κάποιος θεωρεί ότι το πετ κοκ είναι πρόβλημα της Λάρισας μόνο, ας ξέρει ότι στην Ελλάδα λειτουργούν πάνω από 40 εργοστάσια κεραμοποιείας και ότι ήδη 16 από αυτά έχουν υποβάλει ανάλογα αιτήματα...

ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 2ο

Από το site των Πολιτών σε Δράση

" Εδώ και περισσότερο από ένα μήνα, και το δεύτερο κεραμοποιείο που λειτουργεί στις παρυφές της πόλης χρησιμοποιεί pet-coke ως καύσιμο. Οι φορείς του Νομού είχαν προειδοποιήσει πριν από τρία χρόνια ότι με την έκδοση της άδειας καύσης pet-coke, το υπουργείο άνοιγε τους ασκούς του Αιόλου. Σήμερα δικαιωνόμαστε με τον χειρότερο τρόπο. Είμαστε όμως ακόμα στην αρχή. Μπορεί αυτή τη στιγμή να λειτουργούν τουλάχιστον δώδεκα κεραμοποιεία στον ελλαδικό χώρο καίγοντας pet-coke αλλά πολύ φοβόμαστε ότι η χρήση του επεκταθεί και σε άλλες παραγωγικές δραστηριότητες θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία χιλιάδων εργαζομένων αλλά και εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών.

Είναι χαρακτηριστική η επιπολαιότητα (;) με την οποία χειρίστηκαν τα υπουργεία ΠΕΧΩΔΕ και Ανάπτυξης το θέμα από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν ή δεν εφαρμόζονται κανόνες στις συνθήκες μεταφοράς, αποθήκευσης και χειρισμού ενός τόσο επικίνδυνου υλικού. Ένα υλικό το οποίο περιέχει σημαντικές ποσότητες εισπνεύσιμων σωματιδίων αποθηκεύεται «χύμα» και εκτεθειμένο σε αέρηδες δίπλα σε κατοικημένες περιοχές. Ένα υλικό το οποίο κατηγορείται για ένα σωρό επιπτώσεις στη υγεία των εργαζομένων, χειρίζεται ως αδρανές, καθώς κοσκινίζεται χειρωνακτικά και με το φτυάρι. Καλούμε τη Διεύθυνση Υγιεινής, τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος, τη Διεύθυνση Βιομηχανίας και τους αρμόδιους Αντινομάρχες να ελέγξουν τους χώρους και τις συνθήκες αποθήκευσης του pet-coke στις δύο μονάδες. Να εξετάσουν εάν τηρούνται οι όροι (περιβαλλοντικοί και άλλοι) αδειοδότησης των μονάδων. Καλούμε την Επιθεώρηση Εργασίας να ελέγξει εάν τηρούνται οι όροι υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων. Οι φωτογραφίες που με κόπο «τραβήξαμε» αποτυπώνουν τις τραγικά τριτοκοσμικές συνθήκες στο χώρο αποθήκευσης του επικίνδυνου υλικού."

ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 3ο

Πάλι από τους "Πολίτες σε Δράση"

"Έχουμε τονίσει πολλές φορές ότι θα προσπαθούμε κάθε δράση μας να είναι αποτελεσματική. Στα πλαίσια αυτής της αρχής επιχειρήσαμε κάτι που ίσως συμβαίνει για πρώτη φορά στην περιοχή μας.

Πληροφορηθήκαμε από τον τύπο ότι η βιομηχανική μονάδα που απασχόλησε την περιοχή έντονα κατά το παρελθόν με την χρήση του pet-coke σαν καύσιμο, κατέθεσε Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων με την οποία ζητά την τροποποίηση των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών της όρων ώστε να μπορεί να χρησιμοποιεί ξηρή λυματολάσπη από εγκαταστάσεις επεξεργασίας αστικών λυμάτων, ιπτάμενη τέφρα από τις λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ, κατάλοιπα βωξίτη και μαζούτ υψηλού θείου, είτε ως καύσιμα είτε ως προσμίξεις στις πρώτες ύλες της. Όπως από τον Νόμο είχαμε δικαίωμα, ζητήσαμε και πήραμε αντίγραφό της Μελέτης ώστε να μπορέσουμε να τεκμηριώσουμε αντιρρήσεις επί της αίτησης – μελέτης.

Η ανακοίνωση με την οποία καλούνταν πολίτες ή φορείς να λάβουν γνώση της μελέτης και να εκφράσουν άποψη, δημοσιεύθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2008. Καταφέραμε, όχι χωρίς δυσκολίες, να έχουμε στα χέρια μας τη Μελέτη στις 15 Σεπτεμβρίου.

Την μελέτη ανέλαβε να εξετάσει μια μικρή ομάδα συμπολιτών μας αποτελούμενη από το μέλος του προσωρινού Διοικητικού Συμβουλίου του συλλόγου μας, περιβαλλοντολόγο Παντελή Μήτσιου και τους Ζήση Αργυρόπουλο, χημικό – περιβαλλοντολόγο και Νίνα Σεφεριάδου, μηχανικό μεταλλείων – μεταλλουργό.

Χτές, 2 Οκτωβρίου, τελευταία μέρα της προθεσμίας, με πολύ κόπο κατάφερε η ομάδα να ολοκληρώσει ένα εφτασέλιδο κείμενο ενστάσεων τόσο επί της μελέτης όσο και συνολικά για τη χρήση του pet-coke από τα κεραμοποιεία της περιοχής μας.

Με πολύ κόπο, υπομένοντας την απύθμενη βλακεία διάφορων αρμόδιων και μη, και αφού χρειάστηκε να φέρουν άρον – άρον μια υπάλληλο που απουσίαζε με άδεια ασθένειας, καταφέραμε να πάρουμε αριθμό πρωτοκόλλου εμπρόθεσμης κατάθεσης των ενστάσεων μας (ακούσαμε και το ανεκδιήγητο «ας τη φέρνατε νωρίτερα» από τα χείλη του αντινομάρχη περιβάλλοντος και του προέδρου νομαρχιακού συμβουλίου).

Αν η προσπάθειά μας αποδειχθεί χρήσιμη, θα προσπαθήσουμε να συστήσουμε μια μόνιμη ομάδα η οποία θα μπορεί να ελέγχει περιβαλλοντικές μελέτες και ίσως καταφέρουμε τελικά να σταματάμε «εν τη γεννέσει» πολλά οικολογικά εγκλήματα. Για το σκοπό αυτό καλούμε επιστήμονες (γεωτεχνικούς, μηχανικούς, γιατρούς, νομικούς, αρχαιολόγους, οικονομολόγους κ.λ.π.) να δηλώσουν αν μπορούν να προσφέρουν τις γνώσεις τους εθελοντικά και να πλαισιώσουν την ομάδα.

Το κέρδος βέβαια θα είναι πολλαπλό καθώς αισιοδοξούμε ότι μπορεί να κινητοποιήσουμε έναν μηχανισμό στον οποίο εμπλέκονται υπάλληλοι, μελετητές και ελεγκτές ώστε να λειτουργεί καλύτερα. Δεν αμφιβάλλουμε ότι πρόκειται για έναν πολύ αισιόδοξο στόχο αλλά νομίζουμε ότι αξίζει να προσπαθήσουμε.

Να τονίσουμε εδώ ότι ήδη το Νομαρχιακό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα να απορρίψει το αίτημα της συγκεκριμένης βιομηχανίας για αλλαγή των περιβαλλοντικών της όρων αλλά αυτή η απόφαση δεν είναι δεσμευτική για τις κεντρικές υπηρεσίες του ΥΠΕΧΩΔΕ."

Η ένσταση όπως εκπονήθηκε από τους Ζήση Αργυρόπουλο, Νίνα Σεφεριάδου και εμένα βρίσκεται εδω


Τις επόμενες ημέρες αναμένεται συνέχεια αστυνομικού, δικαστικού και πολιτικού ενδιαφέροντος. Θα είμαστε σε επαφή

Ο Παπανδρέου στη Θεσσαλονίκη

Το να σταθεί κανείς λέξη προς λέξη σε όσα είπε ή δεν είπε ο Γιώργος Παπανδρέου στην ομιλία του αλλά και στην συνέντευξη τύπου στο Βελίδειο και στη ΔΕΘ θα ήταν λάθος για δύο τουλάχιστον λόγους:
1. Σε μια ομιλία επιλέγει κανείς πόσα και πως θα πει ανάλογα με το ακροατήριο, τον τόπο και το χρόνο.
2. Το τι θα ειπωθεί σε μια συνέντευξη τύπου εξαρτάται και από τις ερωτήσεις που θα τεθούν.
Το τι εισπράττει κανείς από μια ομιλία ή μια συνέντευξη ενός πολιτικού αρχηγού εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως την τοποθέτησή του απέναντι στον ομιλητή, το τι θέλει ή δεν θέλει να ακούσει κ.τ.λ. Προσωπικά, είμαι πάντα κουμπωμένος απέναντι σε προεκλογικές πολιτικές ομιλίες.
Δεν θα αναφερθώ λοιπόν στο τι είπε ή δεν είπε ο Γιώργος Παπανδρέου, ούτε θα σχολιάσω τα όσα είπα. Υπάρχουν πράγματα που ακούς με τις αισθήσεις σου κι άλλα που νοιώθεις με την ψυχή σου. Γι’ αυτά, τα δεύτερα, θα μιλήσω
Πρώτο που με εξέπληξε ευχάριστα είναι ότι ο κ. Παπανδρέου γνωρίζει και μιλά για προβλήματα που συνήθως συζητούνται μακριά από πολιτικά γραφεία και «επίσημες» συσκέψεις. Δεν έχει καμιά σχέση με την εικόνα που προσπάθησαν πολλοί να περάσουν: αυτή ενός ξένου με την ελληνική πραγματικότητα και τα προβλήματά της πολιτικού. Ο Παπανδρέου εμπνέει. Εμπνέει εμπιστοσύνη σεβασμό και εγγύτητα. Είναι άνθρωπος που μιλά, ακούει και, κυρίως, γνωρίζει.
Δεύτερο, το θάρρος του να αναφερθεί σε προβλήματα – καυτές πατάτες - με μια απλότητα και αμεσότητα που δείχνει γνώση της δύναμής του αλλά και αποφασιστικότητα. Ο Παπανδρέου δείχνει ότι ενστικτωδώς, άρα με ειλικρίνεια, αναγνωρίζει και κατατάσσει προβλήματα. Με την ίδια αμεσότητα ελπίζουμε πως θα δράσει
Τρίτο ο ρεαλισμός του και η εκπεμπόμενη ειλικρίνεια λόγων και προθέσεων που σε κάνει να «στηρίζεσαι» πάνω του.
Έλεγα τον Σεπτέμβριο του 2007, στις περιοδείες μου σαν υποψήφιος βουλευτής, εκφράζοντας περισσότερο επιθυμία παρά βεβαιότητα που πηγάζει από γνώση: «ο Παπανδρέου, αν γίνει πρωθυπουργός, μπορεί να αφήσει εποχή στην σύγχρονη ελληνική ιστορία». Σήμερα μπορώ να το επαναλάβω χωρίς το «βάρος» και την υστεροβουλία που θα μπορούσε να πηγάζει από μια υποψηφιότητα.
Βέβαια, για την επιτυχία μιας κυβέρνησης η βούληση του πρωθυπουργού για επίλυση προβλημάτων είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη. Απομένει να δούμε αν τα πρόσωπα που θα στελεχώσουν την κυβέρνησή του αλλά και ο πολλές φορές αρτηριοσκληρωτικός και συντηρητικός κομματικός μηχανισμός του ΠΑΣΟΚ μπορούν και θέλουν να στηρίξουν και να πραγματώσουν τα όσα ο κ. Παπανδρέου επιθυμεί και υπόσχεται ότι θα κάνει.

Την κεφαλή του Σημίτη στο λαό

Το να κυβερνήσεις μια χώρα με το δημόσιο χρέος της να ξεπερνά το 103% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος, με την ανεργία των αριθμών να αγγίζει το 9,4% (η πραγματική είναι κατά πολύ μεγαλύτερη) και μάλιστα σ’ ένα περιβάλλον διεθνούς ύφεσης είναι δύσκολη υπόθεση.
Ο Γιώργος Παπανδρέου και το επιτελείο του το γνωρίζουν καλά αυτό. Γνωρίζουν ότι θα χρειαστούν σκληρά και επώδυνα μέτρα προκειμένου να μπορέσει η χώρα να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις όποιες δυσκολίες χωρίς να οδηγηθεί σε περιπέτειες που θα τη γυρίσουν πίσω αρκετά χρόνια. Γνωρίζουν επίσης καλά ότι οποιαδήποτε σκληρά και όχι δημοφιλή μέτρα δεν θα περάσουν εύκολα και ότι οι μεγαλύτερες αντιδράσεις μπορεί να έρθουν από το εσωτερικό του κόμματός τους.
Δεν είναι η εσωκομματική αντιπολίτευση Βενιζέλου που φοβάται ο Γιώργος Παπανδρέου αλλά αυτοί με τους οποίους συμμάχησε προκειμένου να κερδίσει τις εσωκομματικές εκλογές για την προεδρία του κόμματός του. Γνωρίζει ότι οι αυτοαποκαλούμενοι «αριστεροί» του ΠΑΣΟΚ, ένα ετερόκλητο μείγμα χωρίς ενιαίο ιδεολογικό υπόβαθρο που πιστεύει σε μια νεφελώδη και αόριστη αριστερή πολιτική, δεν θα έχουν την απαιτούμενη υπομονή ούτε θα συγχωρούν επί μακρόν αναγκαίες αντιδημοφιλείς πολιτικές στην οικονομία.
Όσοι παρακολουθούν γεγονότα και διαβάζουν πίσω από επικεφαλίδες και τίτλους θα γνωρίζουν ότι ο κομματικός μηχανισμός που στήριξε και στηρίζει τον Γιώργο Παπανδρέου «χτίστηκε» στη βάση αυτής ακριβώς της νεφελώδους και απροσδιόριστης λεκτικής αριστεράς. Μιας αριστεράς που ζει με εμβατήρια της δεκαετίας του ’70, που τα βάζει με την «ολιγαρχία» χωρίς να την κατονομάζει, που καταλαμβάνει με έφοδο τα χειμερινά ανάκτορα του αιμοδιψούς τραπεζικού συστήματος και που ποθεί στις 6 του Οκτώβρη να δει τον σοσιαλισμό στην Ελλάδα.
Πως, τελικά, αναγκάζεις αυτόν τον όχλο να καταπιεί τον Παπαδήμο; Είναι απλό: Δίνοντάς του μια μέρα πριν την κεφαλή του Σημίτη (του μεγαλύτερου εχθρού του λαού κατ’ αυτούς) στο πιάτο. Ελπίζει έτσι ο Γιώργος Παπανδρέου να τους έχει για πολύ ακόμη στο πλευρό του. Ελπίζει ο κομματικός του στρατός να παραμείνει ενωμένος και σε εγρήγορση. Ελπίζει να διατηρήσει αμείωτη την πίστη τους σ’ αυτόν. Ελπίζει ότι στη μέθη της μεγάλης τους νίκης έναντι του μισητού τους αντιπάλου (του "κινέζου" όπως λένε με αηδία), δεν θα προσέξουν το μήνυμα που εκπέμπει η προσέγγιση Παπαδήμου (αν αληθεύουν οι πληροφορίες).
Μακάρι να το πετύχει για το καλό του τόπου. Γιατί ο τόπος έχει ανάγκη δομικές διαρθρωτικές αλλαγές προκειμένου να ξανασταθεί στα πόδια του. Σε όλα τα επίπεδα. Ελπίζω μόνο να παροπλίσει τον στρατό του πριν οι δεκανείς αποφασίσουν ότι έχουν μυαλό στρατηγού και θελήσουν να μας σώσουν.

Ο Κυρίαρχος του Παιχνιδιού

Δυο χρόνια μετά την εκλογική ήττα του 2007 και την έντονη αμφισβήτησή του και ύστερα από μια εσωκομματική μάχη που χαρακτηρίστηκε από έντονης σκληρότητας αντιπαραθέσεις, ο Γιώργος Παπανδρέου δείχνει να είναι ισχυρότερος από ποτέ.

Στηριζόμενος στα υψηλά ποσοστά που του δίνουν οι δημοσκοπήσεις, άσχετα με το πώς αυτά κατακτήθηκαν, εμμένοντας με πείσμα στις απόψεις του και έχοντας επίγνωση της δύναμης της δικής του αλλά και της δυναμικής του κόμματος του οποίου ηγείται, αποκτά όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά του ηγέτη που δείχνει και είναι κυρίαρχος του παιχνιδιού.

Δείγματα γραφής είδαμε τις τελευταίες μέρες στον τρόπο που χειρίστηκε και διεκπεραίωσε την κατάρτιση των ψηφοδελτίων του κόμματός του. Χωρίς να ματώσει, προχώρησε σε σημαντική ανανέωση. Φαινομενικά δύσκολα εμπόδια ή απλά αγκάθια στην κατάρτιση των ψηφοδελτίων, ξεπεράστηκαν ευκολότερα ίσως από ότι και ο ίδιος θα περίμενε. Μάλιστα, όλα τα παραπάνω χωρίς να πέσει στην παγίδα του ολοκληρωτικού ξηλώματος που ίσως να οδηγούσε σε απρόβλεπτες αντιδράσεις ή φαινόμενα οργανωτικής αποδιάρθρωσης. Τις επί μέρους διορθωτικές κινήσεις εξ’ άλλου, μένει να τις κάνει ο ψηφοφόρος του κόμματος, στέλνοντας τα μηνύματά του με την σταυροδότηση εκείνων των προσώπων που θα σηματοδοτήσουν τα όσα ο πρόεδρος επαγγέλλεται.

Ο Γιώργος Παπανδρέου φαίνεται να συγκεντρώνει χαρακτηριστικά, όπως υπομονή και επιμονή, σταθερότητα απόψεων, φρεσκάδα, προσήλωση στο διάλογο, διάθεση για αλλαγές. Χαρακτηριστικά που χτίζουν το προφίλ ενός σύγχρονου, ειλικρινούς και έντιμου ηγέτη. Απομένει να τον δούμε να κυβερνά. Απομένει να τον δούμε να δοκιμάζει να πραγματοποιήσει το – φιλόδοξο ούτως ή άλλως – πρόγραμμα του κόμματός του. Είμαι αισιόδοξος, κι ας έχω ασκήσει έντονη κριτική κατά το παρελθόν τόσο σ’ αυτόν όσο και στις επιλογές του. Η ιστορία, τελικά, τον δικαιώνει.

Είσαι προοδευτικός ρε;

Τι είναι πρόοδος;

Ένας όρος που κατά κόρο χρησιμοποιείται από καλλιτέχνες, πολιτικούς, εκπαιδευτικούς.

Πόσοι όμως ξέρουν πραγματικά τι εννοούν όταν λένε «πρόοδος»;
Ακόμα περισσότερο: Πόσοι εννοούν κάτι με τον όρο πρόοδος;

Υποψιάζομαι ότι – με εξαίρεση τους εκπαιδευτικούς – οι υπόλοιποι δεν εννοούν απολύτως τίποτα.

Εξηγούμαι. Πρόοδος είναι η στοχευμένη μεταβολή κατάστασης ή χαρακτηριστικών ή συνθηκών ενός ατόμου ή ενός συνόλου ατόμων. Τούτο σημαίνει ότι αν ένα άτομο ή ένα σύνολο ατόμων έχουν θέσει κάποιο στόχο, κάθε ενέργεια που τείνει ή οδηγεί προς τα εκεί θεωρείται προοδευτική και κάθε βήμα που φέρνει πιο κοντά το άτομο η την ομάδα στο στόχο, θεωρείται πρόοδος.

Στην εκπαίδευση, στόχος είναι η μετάδοση της γνώσης και άρα το τι είναι πρόοδος είναι νομίζω ξεκάθαρο και απλό.

Τί θεωρούμε πρόοδο στην τέχνη; Α! δύσκολο να το πούμε με την ακρίβεια ενός ορισμού. Θα πρέπει να κάνουμε πρώτα μια αναφορά στην ίδια την τέχνη. Καλύτερα, θα πρέπει να προσπαθήσουμε να ορίσουμε την ίδια την έννοια της τέχνης. Δεν θέλω όμως να μπλέξω σε τέτοια χωράφια. Χοντρικά, ξέρουμε όλοι ότι κάθε ζωγραφιά δεν είναι τέχνη. Στο λαβύρινθο της αισθητικής που είναι αποτέλεσμα του κοινωνικού γίγνεσθαι, η τέχνη για να έχει το δικαίωμα να αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοια, θα πρέπει να συμβάλει στην ολοκλήρωση του ανθρώπου. Τώρα, μη με ρωτήσετε τι είναι αυτό γιατί θα σας γελάσω και δεν είναι στις προθέσεις μου. Για να μη σας κάνω να αισθάνεστε μειονεκτικά θα σας πω ότι στην ουσία κανείς δεν ξέρει. Καθορίζεται κάθε φορά από την τρέχουσα κοινωνική ηθική. Η θολούρα αυτή στον ορισμό περνά και στα ρεύματα. Ο καθείς εντάσσει έργα στην τέχνη αυθαίρετα και με την ίδια ευκολία αποκαλεί προοδευτικό (progressive) ό,τι του κατέβει με αποτέλεσμα κανείς στο τέλος να μην εννοεί τίποτα.

Στην πολιτική τα πράγματα είναι κάπου ενδιάμεσα. Έχουν δηλαδή κάτι από την καθαρότητα της «εκπαιδευτικής προόδου» και πολύ περισσότερα από την αοριστία της προόδου στην τέχνη.

Θεωρεί λοιπόν πρόοδο ένας πολιτικός φορέας κάθε μεταβολή της υπάρχουσας κατάστασης η οποία οδηγεί προς ένα στόχο ο οποίος έχει προ-συμφωνηθεί με τους οπαδούς του ή με την κοινωνία. Αυτή είναι η απλοποιημένη εκδοχή της προόδου που βρίσκεται πολύ κοντά στην εκπαιδευτική. ΠΡΟΣΟΧΗ! ΜΗΝ τη λαμβάνετε υπόψη αν δεν θέλετε να θεωρηθείτε γραφικός ή αγαθός. Οι πολιτικοί δεν ασχολούνται ποτέ με ΑΥΤΗ την πρόοδο γιατί τους εκθέτει ανεπανόρθωτα με συνεχείς διαψεύσεις.

Όταν οι πολιτικοί αναφέρονται στην πρόοδο, ως στόχο έχουν «το γενικό καλό». Το καλό του λαού, το καλό της χώρας. Δηλαδή θεωρούν ως προοδευτική κάθε ενέργεια που οδηγεί στο «γενικό καλό». «Το γενικό καλό» όμως είναι μια τουλάχιστον αμφιλεγόμενη έννοια. Το καλό για παράδειγμα του Γιώργου μπορεί να προϋποθέτει το κακό του Παντελή. Για να το πούμε σκληρά: Το γενικό καλό είναι μύθος και συνεπώς μύθος είναι η πρόοδος ως πολιτική έννοια.

Συμπέρασμα. Αν δεν έχετε συμφωνήσει με το συνομιλητή σας για τους στόχους, ΜΗΝ χρησιμοποιείτε τις λέξεις πρόοδος και συντήρηση γιατί πιθανότατα δεν θα εννοείτε τα ίδια πράγματα και θα οδηγηθείτε σε ανούσιες κοκορομαχίες



Στην κορυφή: έργο του Jeff Koons
Στο υποσέλιδο: έργο του Gustave Courbet

Ποιό είναι τέχνη και ποιό όχι; Ποιό ειναι πρόοδος και ποιό όχι;

Ο διάφανος χρυσός

Θα πούμε το νερό - νεράκι στα επόμενα χρόνια; Θα δούμε πολέμους για το νερό; Υπάρχει πραγματικά πρόβλημα επάρκειας νερού; Πόσο κακή είναι η ποιότητα του νερού; Το εμφιαλωμένο νερό είναι προτιμότερο;

Τα παραπάνω είναι ερωτήματα που ακούγονται όλο και πιό συχνά.

Θεωρούμε ότι αναφέρονται σε ένα απώτερο μέλλον που ίσως να ζήσουν τα εγγόνια μας. Για να λέμε την αλήθεια, κάποια από τα παραπάνω συμβαίνουν ήδη. Μπορεί να συμαβαίνουν σχεδόν δίπλα μας, μπορεί μακριά αλλά σημασία έχει ότι συμβαίνουν ήδη. Διότι, παραδείγματος χάρη, τι άλλο από πόλεμος για το νερό ήταν ο πόλεμος ανάμεσα στη Συρία και το Ισραήλ για τον έλεγχο των υψωμάτων του Γκολάν όταν γνωρίζουμε ότι από αυτά πηγάζει ο ποταμός Ιορδάνης, η πηγή ζωής του Ισραήλ;  Κι αν δεν είναι αιτία πολεμικής σύγκρουσης είναι σίγουρα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί ή ακόμα και μέσο άσκησης σημαντικής διπλωματικής και όχι μόνο πίεσης όπως συμβαίνει με τα νερά των Τίγρη και Ευφράτη ανάμεσα σε Τουρκία από τη μία και Ιράκ, Συρία από την άλλη.

Δεν είναι μόνο οι συγκρούσεις (πολεμικές ή διπλωματικές) ανάμεσα σε κρατικές οντότητες που πηγάζουν (sic) από το νερό αλλά και συγκρούσεις κοινωνικές που μπορεί να πηγάσουν από την έλλειψή του. Οι μεγαλύτεροι μπορούν να φέρουν στη μνήμη τους και οι νεώτεροι να αναζητήσουν πληροφορίες σχετικά με τα τεράστια προβλήματα που έφερε η παρατεταμένη λειψυδρία στις υποσαχάριες περιοχές της ανατολικής Αφρικής τον προηγούμενο αιώνα (Αιθιοπία, Σουδάν). Όμως το πρόβλημα δεν είναι τοπικό. Είναι γνωστό στους «μυημένους» με τα προβλήματα στη γη ότι στις αρχές του 21^ου αιώνα, κοντά ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι δεν έχουν σίγουρο πόσιμο νερό και σχεδόν τρία δισεκατομμύρια πίνουν νερό χωρίς καμιά εξασφάλιση της υγείας τους.

Ίσως το χειρότερο απ' όλα είναι ότι θάνατοι από λειψυδρία συνέβησαν σε μια περιοχή όπου αν δεν αφθονουν τουλάχιστον δεν λείπουν οι υδατικοί πόροι. Πολλές φορές η έλλειψη πόσιμου ή καλής ποιότητας νερού έχει να κάνει με την αδυναμία των τοπικών κυβερνήσεων να εξασφαλίσουν το νερό. Λείπουν δηλαδή τα έργα εκείνα που θα μετέφεραν, θα αποθήκευαν και θα διένειμαν το νερό. Με άλλα λόγια, ακόμη και στο νερό ισχύει το «όπου φτωχός κι η μοίρα του». Αν υπήρχαν τα χρήματα τότε θα μπορούσαν να γίνουν εκείνα τα έργα που θα εξασφάλιζαν την πρόσβαση του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού της γης σε πόσιμο νερό.

Το ερώτημα που εγείρεται εύλογα στο νου των περισσοτέρων είναι: «Γιατί τώρα όλα αυτά; Γιατί πριν από 100, για παράδειγμα, χρόνια δεν αντιμετωπίζαμε το ίδιο πρόβλημα; Τουλάχιστο όχι σε τέτοιο βαθμό και με τέτοια ένταση;» Μια από τις δύο απαντήσεις είναι ότι γίναμε πολλοί.  Στο τελευταίο μισό του εικοστού αιώνα, ο παγκόσμιος πληθυσμός από τα 2,5 δισεκατομμύρια εκτινάχθηκε στα 6. Για να καταλάβετε τι σημαίνει αυτό, αρκεί να σας πω ότι το 1900 ο παγκόσμιος πληθυσμός ήταν μόλις λίγο πάνω από τα 1,5 δισεκατομμύρια ενώ το έτος 1000 , 310 εκατομμύρια. Μπορείτε να αναλογιστείτε τι σημαίνει να έχεις 4,5 δισεκατομμύρια στόματα παραπάνω να ποτίσεις και να θρέψεις από όσα υπήρχαν πριν από 100 χρόνια;  Η άλλη απάντηση είναι ότι και σπαταλούμε αλλά και περιορίζουμε την ανανέωση των αποθεμάτων. Εδώ μπαίνει ο παράγων «πολιτισμός της ευημερίας του σήμερα σε βάρος του μέλλοντος». Στα ίδια τελευταία εκατό χρόνια που είδαμε τον πληθυσμό να εκτινάσσεται σε δυσθεώρητα ύψη, βλέπουμε και τον πλανήτη να αλλάζει πρόσωπο δραματικά. Οι διαφορές ανάμεσα στις λεγόμενες αναπτυγμένες και στις υπόλοιπες χώρες γίνονται πλέον χαοτικές. Από τη μια πεθαίνουν από δίψα και από την άλλη, φτιάχνουν πισίνες (ακόμα και δίπλα στη θάλασσα!). Στις αναπτυγμένες χώρες, τα σκουπίδια μας περιέχουν τόσες τροφές που θα μπορούσαν να περιορίσουν σημαντικά το πρόβλημα της πείνας στον κόσμο, τη στιγμή που εκεί αναζητούν και ξοδεύουν τις τελευταίες σταγόνες νερού για να ποτίσουν ένα κήπο που θα τους εξασφαλίσει το ένα τρίτο των ετήσιων αναγκών τους σε τροφή.

Θα πει κανείς: «Ωραία! Λυπηθήκαμε! Αλλά, είναι τόσο μακριά όλα αυτά!» Είναι όμως;  Μπορεί στην Ελλάδα να μιλάμε για πόλεμους με αφορμή ή αιτία το νερό; Δεν έχουμε παρά να κοιτάξουμε το χάρτη στα βόρεια σύνορά μας. Μοιραζόμαστε τον Έβρο, τον Νέστο, τον Στρυμόνα, τον Αξιό με Σκόπια και  Βουλγαρία. Ποταμούς σημαντικότατους για την παραγωγική ικανότητα και όχι μόνο της βόρειας Ελλάδας. Τυχόν περιορισμός των ποσοτήτων, ας πούμε του Αξιού (Βαρδάρη) που φτάνουν στη χώρα μας με την κατασκευή για παράδειγμα μεγάλων φραγμάτων, δεν θα όξυνε το ήδη τεταμένο κλίμα στις σχέσεις Σκοπίων -; Ελλάδας; Σκεφτείτε τι θα γινόταν αν ένα τέτοιο έργο το χρηματοδοτούσε η Τουρκία ...; Δεν είναι λοιπόν ούτε ξένα ούτε μακρινά τα προβλήματα όσο πολλοί από εμάς νομίζουμε.

Σε ότι αφορά την πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό, τα προβλήματα είναι πολύ εντονότερα από μικροπροβλήματα ποιότητας δικτύων υδροδότησης που αντιμετωπίζουν πολλές πόλεις. Υπάρχουν περιοχές στην Ελλάδα που απουσιάζει παντελώς το πόσιμο νερό είτε διότι εξαντλήθηκαν τα υπόγεια αποθέματα (Νησιά, Κυκλάδες) είτε διότι τα επίπεδα ρύπανσης, κυρίως με νιτρικά, κάνουν την χρήση του επικίνδυνη (Αργολίδα, Θεσσαλία και αλλού).

Τα τελευταία χρόνια, έχουμε καταφέρει να μειώσουμε σημαντικά τα υπόγεια αποθέματα νερού, να καταστρέψουμε μια σειρά από επιφανειακές αποθήκες, και να ρυπάνουμε ή ακόμα και να μολύνουμε πολλά από τα υπόλοιπα επιφανειακά μας νερά. Έτσι, δημιουργήσαμε την Κορώνεια στη Θεσσαλονίκη, μια νεκρή και επικίνδυνη λίμνη, τον Ασωπό, έναν νεκρό και επικίνδυνο ποταμό, τον Πηνειό, ένα από τα πλέον βρώμικα ποτάμια στην Ευρώπη, και άλλα τόσα που δεν έχουν τελειωμό. Η εξάντληση ή η συνεχής υποβάθμιση της ποιότητας των επιφανειακών αποθεμάτων νερού, τροφοδοτεί έναν φαύλο κύκλο ο οποίος κάνει εντονότερο το πρόβλημα. Σήμερα, πολλοί υποστηρίζουν ότι η πλειονότητα των νησιών του Αιγαίου και αρκετές από τις ηπειρωτικές περιοχές της χώρας οδηγούνται στην ερημοποίηση.

Αν επανέλθουμε σε πρακτικά ζητήματα, είναι λύση το εμφιαλωμένο νερό; Ίσως η σε τέτοιο βαθμό εξάπλωση της χρήσης του εμφιαλωμένου νερού να είναι ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά εγκλήματα. Σκεφτείτε μόνο ότι το 2007 υπολογίζεται ότι πουλήθηκαν στην Ελλάδα περί τα 1,3 δισεκατομμύρια λίτρα εμφιαλωμένου νερού. Αναρωτηθήκατε ποτέ πόση ενέργεια απαιτείται για να παραχθούν όλα αυτά τα μπουκάλια; Αναρωτηθήκατε ποτέ πόσα πλαστικά μπουκάλια θα συγκεντρωθούν στα σκουπίδια μας σε δέκα χρόνια;

Ντόπες, όπια και τραγωδίες

Ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω τα πλήθη των θεατών που συρρέουν σ' έναν αγώνα "κατς". Μου είναι αδιανόητο και ανεξήγητο τόσες χιλιάδες άνθρωποι να μην έχουν την αίσθηση της απάτης. Για να είμαι ειλικρινής, δεν προσπάθησα να το εξηγήσω. Έβαλα και σ' αυτό το φαινόμενο την ταμπέλα της "αμερικανιάς", μια ρατσιστική ομολογώ ταμπέλα η οποία ορίζει παντός είδους ηλιθιότητα ενδημούσα στις (ή προερχόμενη από τις) ΗΠΑ, και ξεμπέρδεψα.

Αδιανόητη και ανεξήγητη είναι για μένα και η φανατική στήριξη κάποιων ανώνυμων εταιρειών στην δική μας πλευρά του Ατλαντικού. Έχω αναρωτηθεί πολλές φορές για το πως είναι δυνατό να σκοτώνονται ή να σκοτώνουν άνθρωποι υπερασπιζόμενοι τις "ιδέες" μιας ανώνυμης εταιρείας. Πως πεθαίνεις ή μάχεσαι για την Adidas, την Vodaphone ή την "Αρης ΠΑΕ"; Όχι ότι αυτή η μη κατανόηση προέκυψε από την μετατροπή των ποδοσφαιρικών σωματείων σε ΠΑΕ. Απλά εδραιώθηκε.

Αναφέρω δύο μόνο από τις πάρα πολλές περιπτώσεις μαζικής ηλιθιότητας που σίγουρα έχουν αποτελέσει αντικείμενο κοινωνιολογικής και ψυχολογικής έρευνας, γιατί και οι δύο προέρχονται από τον ίδιο χώρο. Τον χώρο των "σπορ". (Αποφεύγω να χρησιμοποιήσω τον όρο "αθλητισμός" για να μην δώσω ούτε καν γλωσσικό άλλοθι στην ηλιθιότητα). Δεν ξέρω τι έχουν συμπεράνει οι κοινωνιολόγοι και οι ψυχολόγοι των μαζών, ξέρω όμως ότι αυτή η μαζική ηλιθιότητα προκλήθηκε και συντηρείται από τους μηχανισμούς της ίδιας της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Προκλήθηκε και συντηρείται διότι:

• μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένας πρώτης τάξεως προπαγανδιστικός μηχανισμός
• κινεί μια ολόκληρη βιομηχανία ή οποία παράγει και καταναλώνει τεράστια ποσά, και
• εκτονώνει την κοινωνική αντίδραση σώζοντας τους κυβερνώντες.

Μπορεί τα παραπάνω "διότι" να μην είναι τα μοναδικά, να έχουν γίνει περισσότερο πολύπλοκα με την πάροδο των χρόνων, να μην ισχύουν παντού και πάντα και τα τρία μαζί, να διαφοροποιούνται ποιοτικά από χώρα σε χώρα ή από χρόνο σε χρόνο ΑΛΛΑ κρύβονται στη βάση κάθε μαζικής υποκρισίας προερχόμενης από τον χώρο των σπορ.

Για το λόγο αυτό δεν με ξένισε η ιστορία των ντοπέ υπεραθλητών της ... γκρηκ ντρηημ τηημ.

Ομολογώ κι εγω ότι υπήρξαν στιγμές που αισθάνθηκα ολίγον εθνικά υπερήφανος όταν ο Λουάν Σιαμπάνι, ο Κάκι Καχιασβίλι, η Φανή Χαλκιά κουνούσαν τα χείλη στην ανάκρουση του εθνικού μας ύμνου, αλλά το πάλεψα.

Το πάλεψα γιατί η εξάρτηση από το "όπιο του λαού" (δεν είναι ένα τελικά, Βλαδίμηρε Ίλιτς) είναι πολύ δυνατή και μπορεί να σε παρασύρει στη δίνη της μαζικής ηλιθιότητας. Τόσο που να μην "βλέπεις" ότι ολόκληρα καθεστώτα έχουν στηριχθεί και μακροημερεύσει στην επίφαση "εθνικής υπερηφάνειας" που προκαλεί η λάμψη των χρυσών μεταλλίων και των κατασκευασμένων ηρώων.

Να γιατί με αφήνει παγερά αδιάφορο ή εθνική μας τραγωδία με την μαζική ντόπα των αρσιβαριστών. Γιατί ούτε εθνική την θεωρώ ούτε τραγωδία.

Προσωπικά θεωρώ μέγιστη εθνική τραγωδία ότι το παραπάνω γεγονός θεωρήθηκε εθνική τραγωδία....