Που την έβαλες την υπογραφή σου ρε;

Είσαι δήμαρχος και καμαρώνεις. Με γειά σου παλληκάρι μου. Έχεις κι έναν παραθαλάσσιο οικισμό, από αυτούς που τους λένε «θέρετρο». Να ‘ντονε χαίρεσαι. Το χειμώνα το λοιπόν, μένουν βαριά χίλια άτομα στον οικισμό. Οχτακόσια με εννιακόσια μάλλον. Το καλοκαίρι, για έναν μήνα ίσως, ξεπερνούν τους πέντε χιλιάδες.

Βγάζει το «Κράτος» ένα πρόγραμμα, ευρωπαϊκά λεφτά, για βιολογικούς. Ένας ντόπιος μελετητής, τζιμάνι παιδί, χωμένος μες στα κόλπα, σε βάζει στα μεράκια και ετοιμάζει – με το αζημίωτο – το φάκελο. Επειδή τα λεφτά για τον βιολογικό τα παίρνεις με το κεφάλι, το κανονίζει ο δικός σου, δίνεις εσύ μια βεβαίωση ότι έχεις 3 χιλιάδες ρολόγια νερού, παίρνετε χρήματα και κάνετε σχέδια για οχτώ χιλιάδες ισοδύναμους κάτοικους.

«Μεγάλο έργο» σκέφτεσαι. «Έργο να πάρεις εκλογές». Πλακώνεσαι στο βρίσιμο με μερικούς δημότες (στα …παπούτσια σου, ψηφοφόροι σου είναι;), βρίσκεις 25 στρέμματα σχεδόν παραθαλάσσια που τα αχρηστεύεις, έρχονται και κάτι μούρες «από Αθήνα», κουστουμάτοι σαν ρώσοι μαφιόζοι, και βάζεις μπροστά το βιολογικό.

Σύνολο, 5 χρόνια μέχρι να παραδοθεί το ρημάδι το έργο. Από …σαχλαμάρα σε σαχλαμάρα μελετητές, δημοτικοί και περιφερειακοί υπάλληλοι, εργολάβοι και ..ρώσοι μαφιόζοι.

Κι έπειτα αρχίζει ο Γολγοθάς σου έρμε βλαχοδήμαρχε. Διότι σκατό μπαίνει, σκατό βγαίνει από εκείνες τις γούρνες που σου στήσανε φάτσα – κάρτα στην παραλία. Δε φτάνει αυτό, βρωμάει ο τόπος σε ακτίνα χιλιομέτρου κι όταν φυσάει νοτιοδυτικός, αδειάζει απ’ την μπόχα η καλή η πλαζ. Με αυτά και μ’ αυτά, σε έχουν για σκότωμα όλοι οι επαγγελματίες της περιοχής.

Που να ξέρεις έρμε ότι με γούρνες βιολογικός που σχεδιάστηκε για οχτώ χιλιάδες, εξυπηρετεί ίσως τέσσερις για κανένα μήνα, και αερίζει τα αποπατήματα από οχτακόσιους 11 μήνες, απλά δεν μπορεί να δουλέψει; Να μην εμπιστευτείς τους μελετητές; Να μην τους εμπιστευτείς! Εκείνα όμως τα καλόπαιδα στη ΔΙΠΕΧΩ δεν έπρεπε να σου πουν μια κουβέντα; Εκείνοι οι ελεγκτές των φακέλων στο Υπουργείο; Γιατί δεν σου είπαν ότι αν ο εξυπηρετούμενος πληθυσμός είναι μικρότερος από τον μισό του πληθυσμού σχεδιασμού, η μονάδα «θα τα παίξει»; Γιατί δεν σου είπαν ότι για να επανέλθει θέλει τουλάχιστον 10 μέρες προσαρμογής; Γιατί δεν σου είπαν ότι για να θρέψεις τη λειτουργία του τέρατος που σου κατασκεύασαν δεν σου φτάνουν δυο προϋπολογισμοί;

Κι εσύ ρε έρμε, γιατί δεν πας να τους πιάσεις από το πέτο, να τους κουνήσεις λίγο και να τους ρωτήσεις:

Που την έβαλες την υπογραφή σου ρε;

Τα νερά στους Ιδιώτες

Είναι πανθομολογούμενο αν και δεν θα το βρείτε πουθενά επίσημα γραμμένο: σχεδόν το 80% των εν λειτουργία Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Αστικών Αποβλήτων (των βιολογικών, όπως συνηθίσαμε να τους λέμε) δεν λειτουργεί σωστά. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι αδυνατούν να επεξεργαστούν στο βαθμό που ο νόμος επιβάλει τα απόβλητα που καταλήγουν σε αυτούς.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό:

1.       Μελετητικά – σχεδιαστικά λάθη. Το βασικό λάθος στην μελέτη και τον σχεδιασμό μιας μονάδας επεξεργασίας αποβλήτων έχει να κάνει με το μέγεθός της και την φέρουσα ικανότητά της. Οι περισσότερες μονάδες ή έχουν σχεδιαστεί για πολύ μεγαλύτερους από τους πραγματικούς πληθυσμούς, ή για μικρότερους. Όταν είναι μικρές για τον όγκο των αποβλήτων που υποδέχονται, απλά δουλεύουν χωρίς αποτέλεσμα. Όταν είναι πολύ μεγαλύτερες, τίθενται για μεγάλα χρονικά διαστήματα εκτός λειτουργίας. Άλλα λάθη έχουν να κάνουν με τον κακό υπολογισμό του ρυπαντικού φορτίου, την κακή επιλογή μεθόδου επεξεργασίας, την κακή επιλογή επιμέρους διεργασιών για την επεξεργασία των αποβλήτων.

2.       Κατασκευαστικά λάθη.

3.       Λάθη στη λειτουργία. Πολλές φορές δεν πρόκειται για λάθη αλλά για πολιτικές (πολιτικάντικες είναι το σωστό) επιλογές δημοτικών αρχόντων ή ιδιοτελείς επιλογές υπηρεσιακών παραγόντων. Το συνηθέστερο λάθος είναι η εκ των υστέρων υποδοχή διαφορετικής σύστασης ή διαφορετικής ποσότητας αποβλήτων από τις προδιαγραφές της μονάδας. Για παράδειγμα, σύνδεση στη μονάδα του αποχετευτικού δικτύου όμορου οικισμού, υποδοχή λυμάτων από κοντινές βιομηχανικές μονάδες, υποδοχή βοθρολυμάτων. Άλλες, πρόκειται για λάθη που οφείλονται σε άγνοια. Το τελευταίο συμβαίνει διότι εγκαταστάσεις που εργάζονται με κύρια «μηχανή» μικροοργανισμούς και αυτό που θα έπρεπε να ενδιαφέρει είναι η βιολογία, υπεύθυνοι λειτουργίας  (και μελέτης, και κατασκευής!) είναι κυρίως πολιτικοί μηχανικοί, και ακολουθούν χημικοί, μηχανολόγοι, ηλεκτρολόγοι πάντα μηχανικοί. Βιολόγο ή βιοχημικό δεν έχω συναντήσει σε καμιά μονάδα επεξεργασίας λυμάτων μέχρι σήμερα.

4.       Λάθη στη διαχείριση. Όπως και στην προηγούμενη κατηγορία, κατ’ ευφημισμό τα αποκαλούμε λάθη. Πρόκειται για πολιτικές επιλογές που συνήθως οδηγούν με ασφάλεια στο κλείσιμο των εγκαταστάσεων για οικονομικούς λόγους. Τα συνηθέστερα «λάθη» είναι ότι κάθε δήμαρχος θεωρεί την δημοτική επιχείρηση η οποία διαχειρίζεται τον βιολογικό ως αποθήκη ανέργων, τα τέλη αποχέτευσης ως ευκαιρία αύξησης της εκλογικής του πελατείας, την προμήθεια αναλωσίμων και υλικών ως πεδίο εξυπηρέτησης φίλων ή φίλα προσκείμενων επιχειρηματιών.

Αν αναλύσουμε την κάθε κατηγορία από τις τέσσερις παραπάνω, θα χρειαστούμε βιβλία για κάθε μια από αυτές. Αυτό που αξίζει να κρατήσουμε είναι ότι 80 στις 100 εγκαταστάσεις δεν λειτουργούν σωστά.

Τι σημαίνει πρακτικά αυτό;  Ότι η το περιβάλλον εξακολουθεί να δέχεται αθροιστικά μεγάλα φορτία ρύπων, ότι η δημόσια υγεία είναι εκτεθειμένη σε κινδύνους, ότι οι Δήμοι έχουν να αντιμετωπίσουν έναν ακόμη οικονομικό βραχνά ο οποίος θα πνίξει πολλούς από αυτούς Αναφέρομαι στην οικονομική αδυναμία λειτουργίας των εγκαταστάσεων επεξεργασίας αποβλήτων. Σε δημόσιες ή τηλεοπτικές μου εμφανίσεις από χρόνια αναφέρομαι στο ενδεχόμενο αυτό. Δεν είμαι μάντης ούτε είμαι ο μοναδικός που διείδα τις εξελίξεις. Πολλοί επιχειρηματίες προετοιμάζονται γι’ αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο και αρκετοί από αυτούς έχουν πιέσει τις εξελίξεις προς αυτή την κατεύθυνση.

Τι προβλέπεται λοιπόν να συμβεί; Οι περισσότερες εγκαταστάσεις, είτε λόγω παλαιότητας είτε λόγω λανθασμένης κατασκευής είτε λόγω μεταβολής του εξυπηρετούμενου πληθυσμού, θα χρειαστούν σύντομα ή χρειάζονται άμεσα επισκευή, επέκταση, αναβάθμιση. Όσοι από αυτούς έχουν κατασκευαστεί πρόσφατα με κοινοτικά κονδύλια δεν μπορούν να ενταχθούν ξανά σε χρηματοδοτικά προγράμματα. Χρήματα το δημόσιο δεν διαθέτει, οι δήμοι δεν έχουν κεφάλαια. Η μόνη λύση που απομένει προκειμένου να μπορούν οι Δήμοι να παρέχουν υπηρεσίες αποχέτευσης στους Δημότες τους είναι η μακροχρόνια παραχώρηση της εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων σε ιδιώτες. Εντάξει, θα πει κανείς. Θα λειτουργήσουν καλύτερα. Όμως πόσοι δήμοι χρεώνουν τέλη αποχέτευσης; Ακόμα περισσότερο, πόσοι τα εισπράττουν; Κι αν κάποιος δεν πληρώνει, πως μπορεί να εξαναγκαστεί να το κάνει; Ποιος ιδιώτης θα αναλάβει μια τόσο επισφαλή ως προς τις εισπράξεις επένδυση; Κανείς. Μόνο αν του δοθεί προίκα η διαχείριση και της ύδρευσης. Τότε ή επένδυση θα έχει κάποιο νόημα. Αν ο ιδιώτης έχει τη δυνατότητα να «γυρίσει» τη βάνα και να κόψει το νερό τα πράγματα γίνονται λίγο πιο εύκολα. Ακόμα περισσότερο, επειδή οι μέχρι σήμερα χρεώσεις ανα κυβικό του νερού είναι είτε υπερβολικά χαμηλές (αποτέλεσμα της μακροχρόνιας οικοδόμησης πελατειακών σχέσεων ανάμεσα στις δημοτικές αρχές και τους δημότες τους) είτε δεν εισπράττονταν  ποτέ και προκειμένου ο επενδυτής να περιορίσει τον κίνδυνο, θα πρέπει να προηγηθούν αυξήσεις των τιμολογίων. Θα περάσουμε δηλαδή από τη μη χρέωση ή την χαμηλή χρέωση, κατ’ ευθείαν στο ακριβό νερό, προκειμένου να έχουμε ύδρευση και αποχέτευση.

Μπορούσε να προβλεφθεί αυτή η εξέλιξη. Σαφώς. Σαφέστατα. Τι έκαναν μέχρι σήμερα οι Δήμοι; Απολύτως τίποτα. Ή μάλλον, έκαναν: Οδήγησαν με ασφάλεια την ύδρευση και την αποχέτευση στην κατάρρευση. Θα σας φέρω ένα παράδειγμα πέρα για πέρα αληθινό: κάπου στην Ελληνική επικράτεια, ένας Δήμος έχει στην δικαιοδοσία του πέντε μικρές μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων. Το απαραίτητο προσωπικό για την λειτουργία τους είναι 3 τεχνικοί και 2 με τρεις διοικητικοί υπάλληλοι. Σύνολο, 5,5 άτομα. Σήμερα ο Δήμος απασχολεί 47 άτομα μόνιμο προσωπικό και άλλα 45 με εξάμηνες συμβάσεις. Σχεδόν 12 φορές περισσότερο προσωπικό από το απαραίτητο.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες οδηγούμαστε στην ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών. Ιδιωτικοποίηση που θα γίνει με τους χειρότερους δυνατούς όρους επειδή έχουμε μάθει σε όλα τα επίπεδα να χειριζόμαστε τα δημόσια πράγματα ως μέσο πλουτισμού, ως μηχανισμούς εξυπηρέτησης προσωπικών στρατηγικών, ως κοινά – με την έννοια του ευτελούς, του άνευ αξίας.

Τους επόμενους μήνες δεν αποκλείεται να δούμε τους δημάρχους και σύσσωμα τα δημοτικά συμβούλια στους δρόμους με πλακατ να ζητούν χρήματα για το νερό. Θα είναι ακριβώς οι ίδιοι δήμαρχοι που οδήγησαν τα πράγματα ως εδώ. Τους επόμενους μήνες δεν αποκλείεται να δούμε πολιτικά κόμματα να ωρύονται για την εκποίηση δημόσιας περιουσίας ή για την ιδιωτικοποίηση κοινωνικών αγαθών. Θα είναι ακριβώς τα ίδια κόμματα που έκαναν κοινωνική πολιτική με τις δημοτικές επιχειρήσεις και χειρίστηκαν το κοινωνικό αγαθό σαν να ήταν κληρονομιά από τον παππούλη τους. 

Η επόμενη ημέρα έφτασε

Ας δούμε την αλήθεια κατάματα και ας σχεδιάσουμε το μέλλον με βάση αυτή. Χρειαζόμαστε σχέδιο όπως χρειαζόμαστε και πράξεις. Σαν απαραίτητη ψυχοθεραπεία έστω, αν νομίζουμε ότι αποτέλεσμα δεν θα έχουμε.
Ας δούμε την αλήθεια λοιπόν.

Δεν ζούμε σε κρίση. Η κρίση είναι μια σύντομη ανωμαλία, μια παρεκτροπή από την ομαλή πορεία ενός ανθρώπου ή μιας ομάδας ή μιας κοινωνίας ανθρώπων.
Η κρίση μπορεί να έχει ένταση αλλά η διάρκειά της είναι περιορισμένη και σε κάθε περίπτωση όχι ικανή να χαρακτηρίσει τη ζωή μεμονωμένων ανθρώπων ή υποσυνόλων της κοινωνίας. Μια κρίση κρατά 1, 2 ίσως 3 χρόνια. Σε καμιά περίπτωση περισσότερα από 5. Αν διαρκεί περισσότερο, είναι περίοδος. 
Όλοι οι αναλυτές συμφωνούν ότι η Ελληνική κρίση θα διαρκέσει τουλάχιστον μια δεκαετία άρα ζούμε μια ξεχωριστή περίοδο της νεοελληνικής ιστορίας. Τι σημαίνει αυτή η περίοδος; Σε ατομικό επίπεδο, βιώνουμε την σκληρή περίοδο της αναζήτησης νήματος και νοήματος. Σε συλλογικό, μόλις εξήλθαμε από την παρεκτροπή της αλόγιστης και αδικαιολόγητης ευδαιμονίας και βαδίζουμε στην περίοδο της επαναπροσαρμογής. Η περίοδος αυτή θα διαρκέσει στην καλύτερη περίπτωση αλλά 7 χρόνια (όσοι λένε 5, ψεύδονται εσκεμμένα).

Δεν ζούμε σε κρίση λοιπόν. Ζούμε την περίοδο της προσαρμογής στη νέα κατάσταση. Ζούμε την περίοδο όπου αναζητούμε το νόημα και το νήμα μιας ζωής που είχαμε εγκαταλείψει όταν ανεβήκαμε λαθρεπιβάτες και χωρίς μέτρα ασφαλείας στο rollercoaster  της ψευδεπίγραφης ευδαιμονίας.

Στα τρία χρόνια που πέρασαν με την λεγόμενη κρίση σε πλήρη εξέλιξη, εξαντλήσαμε μέχρι αίματος την συζήτηση για τις αιτίες που μας οδήγησαν ως εδώ, για τα πρόσωπα που ευθύνονται, για τις αποφάσεις που πάρθηκαν ή δεν πάρθηκαν, για όσα έγιναν ή δεν έγιναν.

Στα τρία χρόνια που πέρασαν, ιδέες, απόψεις, φιλίες, κοινωνικές σχέσεις, πολιτικές εντάξεις δοκιμάστηκαν, αναθεωρήθηκαν, επαναπροσδιορίστηκαν. Φαντάσματα του παρελθόντος ξύπνησαν, καινούργια φαντάσματα εφευρέθηκαν. Διαχωριστικές γραμμές ξεθώριασαν, άλλες επανήλθαν εντονότερα, νέες χαράχθηκαν.

Στα τρία χρόνια που πέρασαν όλοι και όλα άλλαξαν. Αλλάξαμε. Σχολιάσαμε, διαπιστώσαμε, θυμώσαμε, φωνάξαμε. Πολλές φορές παρασυρθήκαμε σε υπερβολές και εξαλλοσύνες. Όλα αυτά ήταν φυσικά αφού χάσαμε την ισορροπία μας και μέχρι να βρούμε καινούργια οι κινήσεις μας, σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο, ήταν απότομες, ακραίες, σπασμωδικές σαν τις κινήσεις κάποιου χωρίς ισορροπία που προσπαθεί να αποφύγει την πτώση από μια δοκό.

Πολλά στερεότυπα γκρεμίστηκαν όπως και πολλά δημιουργήθηκαν. Πράγματα (ιδέες, απόψεις, πρακτικές) που είχαμε βάλει στα κουτάκια με τις ταμπέλες «αριστερό» «δεξιό», ανακαλύψαμε ότι δεν είχαν καμιά θέση εκεί. Για πολλά, διαπιστώσαμε ότι η μόνη τους θέση είναι ο κάλαθος των αχρήστων. Πολλά από τα νέα επίσης θα διαπιστώσουμε στο μέλλον ότι είναι άχρηστα αλλά αυτό δεν είναι της παρούσης.

Ας επανέλθουμε στην αρχή του παρόντος κειμένου και, ας δούμε την αλήθεια κατάματα: Αυτό που βιώνουμε, όχι ως πρακτικές άσκησης εξουσίας αλλά ως οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα, θα είναι η καθημερινότητά μας για τα επόμενα χρόνια. Δεν έχουν νόημα οι πολιτικές ή κοινωνικές αναφορές σ’ αυτό που υπήρξε, δεν έχουν νόημα οι πολιτικές ή κοινωνικές αναφορές σε αυτό που στο παρελθόν θέλαμε να υπάρξει. Τώρα, πρέπει άμεσα να σχεδιάσουμε την πορεία μας πάνω στα ερείπια του παρελθόντος και επί της σκληρής πραγματικότητας του παρόντος. Γιατί το παρελθόν είναι ήδη παρελθόν και το παρόν δεν περιμένει κανέναν. Πόσο μάλλον το αύριο.

Για να σχεδιάσει κανείς πρέπει να γνωρίζει τι είναι. Η αυτογνωσία είναι προαπαιτούμενο όταν θέλεις να θεμελιώσεις ένα σταθερό, συμπαγές και στιβαρό αύριο. Είμαστε λοιπόν ένα κράτος φτωχό σε παραγωγή και μέσα παραγωγής, λίγο καλύτερα σε φυσικούς πόρους. Έχουμε ανθρώπινο δυναμικό με εκπληκτικές δυνατότητες αλλά τραγικές αδυναμίες σε οργάνωση, αυτοοργάνωση, πειθαρχία, προγραμματισμό.

Το δεύτερο που απαιτείται είναι η συναπόφαση του τι πρέπει να γίνει. Έχει σημασία εδώ η αποφυγή του αρνητικού προσδιορισμού των στόχων ή σκοπών.  Η ελπίδα δεν εδράζεται στην άρνηση αλλά στη θέση. Κανείς δεν θέλει να ακούει πλέον για τα λάθη έγιναν αλλά για όσα σωστά θα (η πρέπει να) γίνουν. Έχει επίσης σημασία ο όποιος σχεδιασμός να είναι ριζοσπαστικός και οραματικός αλλά ταυτόχρονα προσγειωμένος. Μέσα στο σχέδιο πρέπει να βρίσκει έκφραση και το όνειρο και η πράξη. Έτσι αποφεύγει κανείς τις παγίδες της διεκπεραίωσης και της διαχείρισης – που μπορεί να οδηγήσει στην ανία και την παραίτηση – αλλά και την αεροβασία που μπορεί να καταλήξει σε αποκοπή από την πραγματικότητα της καθημερινότητας.

Ο σχεδιασμός στις παρούσες συνθήκες οφείλει να σπάει τα δεσμά με το παρελθόν αλλά ταυτόχρονα να δίνει την αίσθηση της συνέχειας, την αντίληψη ότι δεν υπάρχει διακοπή μιας μακρόχρονης πορείας αλλά μια στάση, μια επανεκτίμηση της κατάστασης αναγκαία ίσως προκειμένου να εξασφαλιστεί το μέλλον. Το έχουμε ανάγκη ως κοινωνία αυτό.

Το καινούργιο που θα χαραχθεί πρέπει να επανεκτιμήσει αξίες που χάθηκαν ή συκοφαντήθηκαν ή ποδοπατήθηκαν και να αναδείξει νέες. Ο σεβασμός για παράδειγμα – απέναντι σε ανθρώπους και ανθρώπων έργα, απέναντι σε απόψεις, απέναντι σε αποφάσεις και νόμους – είναι μια αξία που ποδοπατήθηκε. Το καινούργιο πρέπει να επιβάλει τη δική του ηθική. Το δημόσιο συμφέρον φερ’ ειπείν και η προστασία του πρέπει να ενταχθεί στον ηθικό κώδικα της νέας κοινωνίας.

Μπορεί οι αναφορές σε κόμματα στην παρούσα συγκυρία να προκαλούν ρίγη αγανάκτησης αλλά στο βαθμό που κανείς δεν προτείνει αξιόπιστη εναλλακτική από αυτή της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, τίποτα δεν μπορεί να γίνει χωρίς αυτά. Η αλήθεια είναι ότι οι υπάρχοντες κομματικοί σχηματισμοί, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους, αδυνατούν κατά το μάλλον ή ήττον να εκφράσουν το καινούργιο. Ίσως γιατί δημιούργησαν το παλιό.  Είναι περισσότερο από αναγκαία λοιπόν σήμερα ή δημιουργία ενός πολιτικού φορέα ο οποίος θα αναλάβει να ηγηθεί της προσπάθειας διαχείρισης της νέας περιόδου και να εκφράσει το καινούργιο όραμα.

Ένας πολιτικός φορέας που ευελπιστεί να πρωταγωνιστήσει στην πολιτική σκηνή οφείλει:

·         Να αναλύσει πειστικά το παγκόσμιο πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό περιβάλλον και να προβλέψει με σχετική ασφάλεια τις διεθνείς εξελίξεις.

·         Να αναλύσει σε βάθος το παρόν της χώρας και να εκτιμήσει σωστά τις δυνατότητές της.

·         Να χαράξει στρατηγική ένταξης της χώρας στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

·         Να επιλέξει ποιους και πως θα εκφράσει στο εσωτερικό.

·         Να χαράξει στρατηγικές, να θέσει στόχους και να σχεδιάσει τακτικές

·         Να ορίσει τρόπους και μεθόδους αναπροσαρμογής των στόχων και επανεξέτασης των τακτικών

·         Να επιλέξει τους κατάλληλους ανθρώπους για να υλοποιήσει όλα τα παραπάνω αλλά και να δημιουργήσει τους μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας των παραπάνω

·         Να «βγει» στην κοινωνία και να αναμιχθεί με τους πολίτες βρίσκοντας τρόπους διόρθωσης ή εμπλουτισμού των θέσεών του από την εμπειρία της κοινωνικής τριβής

·         Να προκαλέσει την δημιουργία υποστηρικτικών δομών της δράσης του - στη βάση του εθελοντισμού.

Η επίκληση της κοινής λογικής δεν θα φέρει αυτόματα τα επιθυμητά αποτελέσματα. Δεν αλλάζει η κοινωνία με ευχές. Η κοινή λογική είναι μύθος. Το κομμάτι που απαντά στο «κοινή» δεν έχει σχέση με τη λογική ή δε δική μας λογική απέχει από το να είναι «κοινή» (είναι απλά δική μας).  Μόνο οι δράσεις θα φέρουν αποτέλεσμα. Πως όμως δέκα, εκατό, χίλιοι, χιλιάδες άνθρωποι θα δράσουν από κοινού, συντεταγμένα και με κοινό σκοπό;
Μπορεί όμως η επίκληση μιας δράσης ή έστω η δράση καθ' εαυτή να ομογενοποιήσει ένα σύνολο ανθρώπων; Για να ομογενοποιηθεί μια ομάδα μικρή ή μεγάλη χρειάζεται κάτι που θα τους φέρει κοντά. Μια συγκολλητική ουσία. Αυτή μπορεί να είναι ένα πρόσωπο (ηγέτης) ή ο φόβος ενός (ορατού ή αόρατου) εχθρού. Μπορεί να είναι μια ιδεολογία ή ένα ιδεολόγημα. Στην εποχή μας και στη χώρα μας, πιθανότερο είναι να συσπειρώσει ένα κοινό όραμα. Αυτό το όραμα πρέπει να περιγραφεί με σαφήνεια και γύρω του να δομηθεί ο όποιος νέος φορέας.

Είναι προφανές ότι η ανάγκη για έναν νέο πολιτικό φορέα είναι επιτακτική. Αν δεν γίνει τώρα, πότε θα γίνει; Ας τελειώνουμε με τις συζητήσεις, ας βγούμε μπροστά από τα πρόσωπα. Το αύριο περιμένει να το χτίσουμε τώρα.

Οι Άχρηστοι των Αθηνών

Ο Μισέλ Πικολί από την ταινία "Το Μεγάλο Φαγοπότι"του Μάρκο Φερέρι

Τον Νοέμβριο του 2011 πλησίασα διοικητή μεγάλου Νοσοκομείου της Αθήνας κουβαλώντας μια πρόταση που θα μπορούσε να του εξοικονομήσει, με πρόχειρους υπολογισμούς και σε πρώτη φάση, κοντά στο 1.000.000 € ετησίως.

Η επένδυση που θα χρειαζόταν να κάνει προκειμένου να πετύχει αυτή την εξοικονόμηση ήταν του δυσπρόσιτου ύψους των 0.00 €. Ναι, το επαναλαμβάνω ολογράφως: μηδέν ευρώ. Και με κεφαλαία: ΜΗΔΕΝ ΕΥΡΩ.

Τι θα έπρεπε να κάνει το Νοσοκομείο; Δεν είχε παρά να εξακολουθήσει να εργάζεται όπως πριν και να προμηθεύεται τα ίδια υλικά κατά 35% χαμηλότερα από την τότε τρέχουσα τιμή αγοράς. Τα ίδια υλικά. Ακριβώς τα ίδια υλικά. Όχι άλλη μάρκα, όχι άλλο μοντέλο, όχι άλλο εργοστάσιο κατασκευής. ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΑ ΙΔΙΑ ΥΛΙΚΑ. Μέχρι σήμερα, παρά τις επανειλημμένες οχλήσεις, δεν με έχει καλέσει κανείς να καταθέσω επίσημη πρόταση. ΚΑΝΕΙΣ. Αντίθετα, με ενημέρωσε ανεπίσημα ο κ. διοικητής ότι οι γιατροί αντιδρούν διότι

 «θα χάσουν τα τυχερά τους, όπως καταλαβαίνεις. Είναι ένα κύκλωμα που δεν είναι εύκολο να σπάσεις, μιλάμε για τζίρους δισεκατομμυρίων και τα τυχερά είναι πολλά».

Τα τυχερά των μεν είναι η ατυχία των ασφαλισμένων, των ασθενών και όλων υμών των υπολοίπων.

Οι δαπάνες για την κάλυψη ανύπαρκτων αναγκών σε φάρμακα  - που πλουτίζουν επιτήδειους και τις ταξιδιωτικές εμπειρίες ιατρών, οι δαπάνες σε διαγνωστικά κέντρα και ιδιωτικές κλινικές, με υπερτιμολογημένες και πολλές φορές μη πραγματοποιημένες ιατρικές πράξεις, οι δαπάνες σε παροχές σε ασφαλισμένους που δεν τις δικαιούνται, οι δαπάνες σε συντάξεις ανακόλουθες με την δυνατότητα των ταμείων, η ανυπολόγιστες σπατάλες στη λειτουργία των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, η εκτεταμένη κλοπή νοσοκομειακών υλικών οδήγησαν σε μεγάλο βαθμό τη χώρα εδώ που βρίσκεται. Και εξακολουθούν να την κρατούν δεμένη στο σκαμνί της ανυποληψίας. Τι κάνουμε γι' αυτό; Απολύτως τίποτα.

Άτολμοι στην καλύτερη περίπτωση, συνένοχοι τις περισσότερες φορές, σύντροφοι στη διασπάθιση του δημόσιου χρήματος εξακολουθούν να ελέγχουν τα πάντα και να καθορίζουν τις εξελίξεις. Υπουργοί υπόδουλοι σε συνδικάτα, υπουργοί - συνδικαλιστές υπουργοί μέλη συντεχνιών, υπουργοί εξυπηρετητές επιχειρηματικών συμφερόντων καθορίζουν το μέλλον της χώρας, το μέλλον μας ανάλογα με τον αριθμό των ψήφων ή των μηδενικών σε επιστολές χορηγιών. Βούρκος, βόρβορος, αδιέξοδο. 

Ας μπει ένα τέλος. Τώρα αν και είναι αρκετά αργά...

Στην Υγειά μας βρε παιδιά

Πάσχει ο συνάνθρωπός μας από καρκίνο και χρειάζεται θεραπεία. Η θεραπεία του κοστίζει ίσως έως και 2731.24 € το δεκαπενθήμερο. Το ταμείο του καλύπτει το σύνολο της δαπάνης, μιας δαπάνης που τον κρατά στη ζωή.  Με τη συνταγή στο χέρι, ψάχνει τα φάρμακά του σε μερικά φαρμακεία, από παντού του λένε ότι δεν έχουν τα φάρμακα και ότι αδυνατούν να τον προμηθεύσουν με αυτά.

Κάποιος φαρμακοποιός του εξηγεί ότι δεν είναι ζήτημα εμπορικής πράξης αλλά καθαρής αδυναμίας εξυπηρέτησης, γιατί περί εξυπηρέτησης πρόκειται. Η συντριπτική πλειοψηφία των φαρμακοποιών βρίσκεται σε αδυναμία να αγοράσει μετρητοίς τέτοιας αξίας φάρμακα. Δεν υπάρχουν μετρητά και πίστωση δεν δίνει πλέον κανείς. Για να του αποδείξει ότι δεν πρόκειται περί κάποιας κερδοσκοπικής πρακτικής του τονίζει ότι πρέπει να αγοράσει τοις μετρητοίς από την φαρμακαποθήκη ένα φάρμακο που θα του κοστίσει και 2694.48 €.  Άρα το μικτό του κέρδος θα είναι 36.76 €.  Με φορολογία 35 % και δαπάνες λειτουργίας  15 %, το όφελος από μια τέτοια συναλλαγή θα ήταν 18 € ή 0.66%!!!

Απηυδισμένος ο ασθενής και ευρισκόμενος μπροστά σε δίλημμα ζωής και θανάτου , ζητά να πληρώσει τοις μετρητοίς, να καταθέσει την απόδειξη στον ΕΟΠΥΥ και να πάρει τα χρήματα αργότερα. Παρακολουθεί έκπληκτος τον φαρμακοποιό να του λέει ότι ο ΕΟΠΥΥ απαγορεύει την αγορά τοις μετρητοίς και ότι αν το κάνει, δεν θα πάρει ποτέ τα χρήματά του πίσω. Του δίνει όμως μια διέξοδο:

«Σύμφωνα με τον νόμο, φάρμακα για τέτοιου είδους θεραπείες μπορεί να χορηγούν τα φαρμακεία των Νοσοκομείων, τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ και η Κρατική Φαρμακαποθήκη».

Ψάχνει στα νοσοκομεία, άρνηση παντού. Στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ του λένε ότι ΜΟΝΟ σε ιδιωτικά φαρμακεία μπορεί να βρει τα φάρμακά του και ότι οι φαρμακοποιοί είναι υποχρεωμένοι να τον εξυπηρετήσουν.

Επιστρέφει στο φαρμακείο όπου ο φαρμακοποιός αναγκάζεται να του δείξει το Νόμο ο οποίος είναι σαφής: θεραπείες για χρόνιες ασθένειες χορηγούνται από τα φαρμακεία των νοσοκομείων ή από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ ή από την Κρατική Φαρμακαποθήκη ή από ιδιωτικά φαρμακεία.  Του προτείνει τέλος να καταφύγει στην Κρατική Φαρμακαποθήκη και να ασκήσει πιέσεις στους υπαλλήλους της.

Ο ασθενής επιστρέφει στο Νοσοκομείο που γνωρίζει, γιατί εκεί νοσηλεύτηκε. Αποσπά πληροφορίες ότι καμιά φαρμακευτική εταιρεία δεν τους χορηγεί ακριβές θεραπείες λόγω των συσσωρευμένων χρεών τους. Γι’ αυτό στέλνουν τους ασθενείς στους ιδιώτες.

Ο ασθενής καταλήγει Πέμπτη απόγευμα να τηλεφωνεί στον ΙΦΕΤ, στην Κρατική Φαρμακαποθήκη. Κανείς δεν απαντά. Δημόσιοι υπάλληλοι, κατεβάζουν ρολά στις 2. Την επομένη το πρωί, μετά από πιέσεις, απειλές, φωνές του δίνουν το φάρμακό του. Το φάρμακο που χρειάζεται 2 με 3 φορές το μήνα και που ίσως του χαρίσει 1, 2, ή περισσότερα χρόνια ζωής. Θα πρέπει να ζει το ίδιο πράγμα μέχρι τη στιγμή που θα του πουν «δεν έχουμε τη θεραπεία σου». Τότε θα ξαπλώσει και θα περιμένει να πεθάνει.

Εν τω μεταξύ, ο Πατούλης δεν επιτρέπει την συνταγογράφηση της δραστικής ουσίας και την αποκλειστική κυκλοφορία γενόσημων μέσω ασφαλιστικών ταμείων.

Εν τω μεταξύ, ένας κάποιος Λυκουρέτζος, ομόσταυλος κομματικά του Πατούλη, βάζει τον ασθενή να πληρώνει από την τσέπη του τα ταξίδια «ενημέρωσης» του κάθε Πατούλη σε εξωτικά μέρη.

Εν τω μεταξύ, στην Ελλάδα συνταγογραφούνται οι μεγαλύτερες κατά κεφαλή ποσότητες φαρμάκων στην Ευρώπη. 

Εν τω μεταξύ, κάποιοι ξεχνούν στικάκια στο συρτάρι τους.

Εν τω μεταξύ εμείς συζητάμε.

Μια πολύ Ελληνική Ιστορία

O James Mates, Europe Editor στο itv News, γράφει σήμερα ένα πολύ εύστοχο άρθρο το οποίο σε γενικές γραμμές - επειδή σε λεπτομέρειες δεν είναι ακριβές - δίνει την εικόνα που εκπέμπει η Ελλάδα σε όλο τον κόσμο τις τελευταίες ημέρες. Με συγχωρείτε για την ποιότητα της μετάφρασης, ερασιτέχνης είμαι.

Για όσους εξακολουθούν να αναρωτιούνται πώς η Ελλάδα βρέθηκε σε αυτή τη δεινή θέση, ιδού μια μικρή ιστορία που αποκαλύπτει αρκετά:

Δυο χρόνια πριν, ένας Ελβετός πληροφοριοδότης έβγαλε λαθραία έξω από τη χώρα ένα CD-ROM που περιέχει τα ονόματα και τους αριθμούς λογαριασμών χιλιάδων ευρωπαίων πολιτών με μυστικούς λογαριασμούς σε ελβετικές τράπεζες.

Οι γερμανικές φορολογικές αρχές πλήρωσαν πολλά χρήματα για να πάρουν στα χέρια τους το CD και το χρησιμοποίησαν προκειμένου να ανακτήσουν δεκάδες εκατομμύρια ευρώ από διαφυγόντες φόρους.

Άφησαν να γνωστοποιηθεί ότι είχαν τη λίστα και πρόσφεραν ελκυστικούς όρους στους φοροφυγάδες προκειμένου να προσέλθουν να εκκαθαρίσουν τα φορολογικά τους. Σε όσους δεν εμφανίζονταν δήλωσαν ότι θα υποστούν τις συνέπειες του νόμου με την μέγιστη αυστηρότητα.

Η τακτική αυτή λειτούργησε άψογα. Κανείς δεν ήταν σίγουρος ποιος ήταν στις Ελβετικές λίστες των «ατάκτων», κι έτσι οι Γερμανοί έβαλαν στο χέρι όχι μόνο όσους είχαν στη λίστα αλλά και πολλούς περισσότερους, για τους οποίους δεν ήξεραν τίποτα.

Οι Γάλλοι είχαν στα χέρια τους επίσης τη λίστα και η τότε Υπουργός τους επί των Οικονομικών, κ. Κριστίν Λαγκάρντ, έδωσε ομόλογό της στην Αθήνα τα ονόματα περίπου 2.000 Ελλήνων πολιτών με λογαριασμούς σε ελβετικές τράπεζες.

Μια ευγνωμονούσα ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε πλέον να κινηθεί εναντίον σε μερικών από τους πλουσιότερους πολίτες της και να ανακτήσει μερικά απελπιστικά αναγκαία φορολογικά έσοδα, ενώ θα μπορούσε επίσης να τρομάξει πολύ περισσότερους ώστε να προσέλθουν και να τακτοποιήσουν τις φορολογικές τους υποθέσεις. Τι θα μπορούσε να πάει στραβά;

Λοιπόν, τι έκανε ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών Ευάγγελος Βενιζέλος με αυτό το θησαυρό πληροφοριών; Έβαλε το memory stick στο συρτάρι του και ξέχασα την ύπαρξή του.  Δυστυχώς, αυτό δεν είναι ένα αστείο.

Αυτή την εβδομάδα, όταν τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με το γιατί δεν υπάρχουν έσοδα από τους 2.000 ελβετικούς λογαριασμούς, αξιωματούχοι είπαν ότι οι πληροφορίες που είχαν δοθεί 2 χρόνια νωρίτερα είχαν χαθεί.

Ο Βενιζέλος, ο οποίος έχει εν τω μεταξύ αναλάβει την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, μάλλον συνεσταλμένα παραδέχτηκε ότι η λίστα δεν είχε στην πραγματικότητα χαθεί, απλά αγνοήθηκε. Κι αυτό δεν ήταν δικό του λάθος. Φυσικά όχι.

Ένα χρόνο πριν η Christine Lagarde, επικεφαλής του ΔΝΤ πλέον, κατηγόρησε δημόσια τους Έλληνες ότι μόνοι τους προκάλεσαν την κατάρρευση της χώρας τους με την ανοχή τους στην εκτεταμένη φοροδιαφυγή.

Τότε επικρίθηκε για τα σχόλια της από ... σωστά μαντέψατε, τον Ευάγγελο Βενιζέλο. "Η κ. Lagarde προσέβαλε και εξευτέλισε τον ελληνικό λαό», είπε, μια άποψη ευρέως αποδεκτή από το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής πολιτικής σκηνής.

Οι Έλληνες διαμαρτύρονται ότι λίγοι στην Ευρώπη δείχνουν να θέλουν να τους βοηθήσουν στην ώρα της ανάγκης τους.

Μπορούν να έχουν δίκιο, αλλά ίσως να προσπαθήσουν λίγο πιο σκληρά και οι ίδιοι  να βοηθήσουν τον εαυτό τους;

πηγή : http://www.itv.com/news/2012-10-04/a-very-greek-tale/

Σκόρπιες σκέψεις

Δευτέρα βράδυ, πρώτη του Οκτώβρη του 2012

Αχ, Ευρώπη από μέσα.

Παρακολουθώ όσους επιμένουν  στον ηλίθιο διαχωρισμό «μνημονιακών – αντιμνημονιακών». Εμένα με έχουν κατατάξει στους μνημονιακούς. Να πω ότι ήμουν και είμαι απλά υπέρ των μεταρρυθμίσεων στην κατεύθυνση του εκσυγχρονισμού του κράτους, της ποιοτικής αναβάθμισης των υπηρεσιών που παρέχονται προς τους πολίτες, του εξορθολογισμού των δαπανών, της εκ βάθρων αλλαγής του τρόπου που ασκείται η επιχειρηματική δραστηριότητα σε σχέση με τις κρατικές δομές και άλλα.

Τώρα, που κάθε συζήτηση για μεταρρυθμίσεις έχει πνιγεί σε μια καθ’ έξιν  λήψη ταμειακών μέτρων, τώρα που η πολιτεία το μόνο παράδειγμα που δίνει στους πολίτες της είναι αυτό του ανακόλουθου, του ψεύτη, του άρπαγα δεν έχω λόγο να στηρίξω κανέναν και τίποτα. Η μια ηλιθιότητα διαδέχεται την άλλη και την μια κυβερνητική χαζομάρα διαδέχεται μια βλακωδέστερη ανταπάντηση των ανθρώπων της τρόικας.

Σε αυτή τη συγκυρία αναρωτιέμαι αν ήρθε η ώρα πια να αναθεωρήσουμε το που τραβάμε τις κόκκινες γραμμές μας. Μήπως ήρθε η ώρα να σκεφτούμε την πιθανότητα ότι άμυνά μας πρέπει να είναι η διατήρηση της θέσης μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι στην ευρωζώνη; Γιατί έχω την αίσθηση ότι θέτουμε σε αμφισβήτηση και το ένα και το άλλο με μια ατέλειωτη ακολουθία λανθασμένων χειρισμών.  

Αχ, Ευρώπη απ’ έξω.

  Δεν με νοιάζει αν το στηρίζει η Μέρκελ, αν συμφέρει τη Γερμανία, αν εσένα δε σου αρέσει επειδή είσαι πολύ Έλληνας. Η Ευρώπη οφείλει να προχωρήσει ταχύτατα σε μια ουσιαστική ενοποίηση και αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει όλοι να αρχίσουμε να συνηθίζουμε στην ιδέα ότι η έννοια «εθνική κυριαρχία» θα αναφέρεται στην κυριαρχία της Ευρώπης και στο Ευρωπαϊκό «έθνος».

Υπ’ αυτή την έννοια, η μόνη λύση στην Ευρωπαϊκή κρίση είναι η ενιαία οικονομική διακυβέρνηση η οποία θα δώσει τα όπλα στην ΕΚΤ να παίξει διαφορετικό ρόλο. Διαφορετικά, οποιαδήποτε άμεση παρέμβαση της ΕΚΤ μπορεί να οδηγήσει ολόκληρο το Ευρωπαϊκό οικοδόμημα σε κατάρρευση.

Το περιβάλλον στην κρίση.

Τι θα πεις στον συνταξιούχο του ΟΓΑ στην καταταλαιπωρημένη από την υπερβόσκηση ημιορεινή Ελασσόνα, που τριγυρνά με το αλυσοπρίονο και τεμαχίζει τα τελευταία δρυοδάση και τις ελάχιστες πουρναριές προκειμένου να τα βγάλει πέρα ζωντανός τις μακριές νύχτες του  χειμώνα; Θα του μιλήσεις για το φυσικό κάλλος; Για τη διάβρωση των εδαφών με κλίση; Για τη βιοποικιλότητα ή μήπως για την αειφόρο διαχείριση των πόρων; Μήπως θα του πεις ότι αυτό που κάνει είναι παράνομο; Η ευαισθησία σου για το περιβάλλον ως που μπορεί να σπρώξει τα όρια της ευαισθησίας του συνανθρώπου σου απέναντι στο κρύο; Σε περιόδους κρίσης, οι εκπτώσεις αγγίζουν και το περιβάλλον.

Το όργανο κι ο Νόμος.

Ο δημόσιος λειτουργός, ειδικά αυτός που καλείται να ελέγξει την εφαρμογή της νομοθεσίας δεν είναι εντεταλμένος ούτε να συζητά το δίκαιο ή άδικο του νόμου με τον παρανομούντα ούτε να αποφαίνεται κατά περίπτωση αν και κατά πόσο θα εφαρμόσει το Νόμο. Γι αυτό εκνευρίζομαι όταν βλέπω τροχονόμους π.χ. να συζητούν με τον τύπο που πέρασε με κόκκινο στο στυλ «τι δουλειά είχαν να βάλουν φανάρι εδώ, αφού περνάει ένα αυτοκίνητο κάθε 2 ώρες». Το όργανο κλήση κόβει, τα παράπονα στο βουλευτή ή τον δήμαρχο. Γι’ αυτό σου λέω, όταν ο νόμος λέει ότι η συγκέντρωση των Ολικών Αιωρούμενων Στερεών σε νερό παραγωγής που διατίθεται σε οποιονδήποτε αποδέκτη – αν λέει έτσι – δεν πρέπει να ξεπερνά τα 40 μέρη στο εκατομμύριο, εσύ όργανο οφείλεις να ελέγξεις εάν αυτό τηρείται. Δεν είναι δουλειά σου να μου λες «ξέρεις, η χρυσίζουσα δεν είναι τοξική, δεν πειράζει τα ψάρια, δεν πέθανε κανένας από αυτή». Ο Νόμος παλληκάρι μου δεν μιλάει για συγκέντρωση Τοξικών Αιωρούμενων Στερεών, αλλά για συγκέντρωση στερεών. Δε πάει να ‘ναι ψίχουλα ψωμιού, ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ. Τόσο απλά. Αν δε σ’ αρέσει, κάνε πορεία στη Βουλή.

Ο καθένας τη δουλειά του.

Οι συλλογικότητες των πολιτών οφείλουν να ελέγχουν την εξουσία κάθε μορφής και επιπέδου. Οφείλουν να τονίζουν τις παραλείψεις των ελεγκτικών μηχανισμών, ειδικά σε περιπτώσεις όπου υπάρχει υπόνοια ανεπαρκούς εκτέλεσης των καθηκόντων των δημόσιων λειτουργών. Δεν υποκαθιστούν το κράτος ούτε τις δομές του. Οι πολίτες δεν κινούνται εντός του Νόμου, εξερευνούν τα όριά του. Επιδιώκουν επίσης την αλλαγή των Νόμων, εφόσον κρίνουν ότι οι ισχύοντες είναι αναχρονιστικοί ή δεν εξυπηρετούν την κοινωνία των πολιτών ή το σύνολο.

Απλά πράγματα.

Υποχρέωσε τον διαχειριστή κάθε Εγκατάστασης Επεξεργασίας Αποβλήτων να ενημερώνει μέσα σε 2 ώρες ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ την ελεγκτική αρχή και μια συλλογικότητα πολιτών για οποιαδήποτε δυσλειτουργία της Εγκατάστασής του που έχει σαν συνέπεια την διάθεση λυμάτων εκτός ορίων απορροής. Υποχρέωσέ τον σε άμεση αποκατάσταση της βλάβης σε εύλογο χρονικό διάστημα που θα συναποφασισθεί από τον ίδιο, τον ελεγκτή του και την συλλογικότητα. Εάν συλληφθεί να διαθέτει λύματα εκτός ορίων χωρίς να έχει ειδοποιήσει, κόψ’ του τον κώλο. Κυριολεκτικά. Όταν πάς για έλεγχο, ρίξε μια ματιά στους λογαριασμούς της ΔΕΗ, ή τσέκαρε σε ένα χαρτί τις ενδείξεις του ρολογιού της ΕΕΛ. Δεν είναι δύσκολο να κάνεις πέντε αριθμητικές πράξεις: τόσα μηχανήματα, τόση ισχύς το καθένα, τόσες ώρες λειτουργίας άρα να οι κιλοβατώρες. Έτσι θα πιάσεις όσους για οικονομία κατεβάζουν τους διακόπτες 18 ώρες το εικοσιτετράωρο και πλημμυρίζουν λύματα τα ποτάμια.