Δημοψήφισμα, μια πρώτη προσέγγιση

Επειδή, δημοψήφισμα σημαίνει ότι

·         αποφασίζω ανάμεσα σε δυο διακριτές και καθαρές θέσεις - ως προς το περιεχόμενο και ως προς τις συνέπειες αποδοχής ή απόρριψης τους

·         έχω ικανό χρόνο να αποφασίσω

·         έχω ανεξάρτητους ειδικούς, διαθέσιμους να μου εξηγήσουν τα πάντα και να λύσουν τυχόν απορίες μου, τόσο εγώ όσο και κάθε Έλληνας πολίτης ανά την επικράτεια (τουλάχιστον στα δημόσια Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης)

και επειδή όλα τα παραπάνω, μέχρι στιγμής φαίνεται να μην μπορεί να μου τα εξασφαλίσει κανείς, για το λόγο αυτό, η συμμετοχή μου στην εκλογική διαδικασία θα εξυπηρετήσει άλλα πολιτικά συμφέροντα, άσχετα με το τι εγώ θα επιλέξω να ψηφίσω. Η πρώτη μου λογική αντίδραση λοιπόν θα ήταν «δεν νομιμοποιώ με την ψήφο μου μια διαδικασία η οποία προσβάλει εμένα σαν πολίτη, προσβάλει τη νοημοσύνη μου, προσβάλει τη δημοκρατία και καταρρακώνει την έννοια και την ουσία του δημοψηφίσματος».

Όμως, όπως συχνά συμβαίνει, τα πράγματα στην πολιτική δεν είναι ούτε εύκολα, ούτε γραμμικά και οι αποφάσεις ποτέ δεν σχετίζονται μονοσήμαντα με τα δεδομένα. Γι' αυτό, ας δούμε αναλυτικότερα τι έχουμε μέχρι τώρα.

1.       Έχουμε λοιπόν εξαγγελία για διεξαγωγή ενός δημοψηφίσματος όπου το ερώτημα που τίθεται είναι παραπλανητικό, ατελές, πρακτικά αδύνατο να απαντηθεί από το μέσο πολίτη σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.  

2.       Οι συνέπειες της εξαγγελίας δημιουργούν κλίμα το οποίο επ’ ουδενί επιτρέπει την ελεύθερη έκφραση άποψης αλλά είναι προφανές ότι η έλλειψη ρευστότητας, οι ουρές στα καταστήματα τραπεζών, βενζινάδικων, καταστημάτων τροφίμων, οι συνεχείς και ραγδαίες εξελίξεις, δημιουργούν συνθήκες λήψης αποφάσεων υπό πίεση και όχι ελεύθερης έκφρασης της λαϊκής βούλησης.

3.       Εξ αρχής και παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις, ο αυθόρμητος και σχεδόν αυτόματος διαχωρισμός στη βάση της κοινωνίας, θέτει το πραγματικό ερώτημα όπως «μεταφράστηκε» - και καλά έκανε - από τον σοφό λαό: ΝΑΙ ή ΟΧΙ στην ευρωπαϊκή πορεία της και στην συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

4.       Τα δεδομένα έχουν ήδη αλλάξει ακόμα και ως προς το ερώτημα από τη στιγμή που το δημοψήφισμα ανακοινώθηκε και θα αλλάξουν ξανά, ίσως περισσότερες από μια φορές, πριν φτάσουμε στην ημέρα της ψηφοφορίας.

Με βάση τα παραπάνω, πως διαμορφώνεται προς ώρα η αρχική θέση της μη νομιμοποίησης μιας ψευδεπίγραφης διαδικασίας;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διάγει μια από τις πιο δύσκολες περιόδους στην σύντομη ιστορία της, η οποία μέχρι σήμερα ήταν ανοδική και γεμάτη επιτυχίες. Πολλοί πιστεύουμε ότι πρέπει το συντομότερο δυνατό να ληφθεί η απόφαση για μετεξέλιξή της σε κάτι πιο συνεκτικό, περισσότερο ενιαίο ως προς την έκφρασή του και τη διακυβέρνησή του, πιο δημοκρατικό, πιο συμμετοχικό, περισσότερο ανοιχτό στους πολίτες και λιγότερο γραφειοκρατικό. Όσοι πιστεύουμε ότι η Ευρώπη είναι η πατρίδα μας, όσοι πιστεύουμε ότι παρά τις όποιες τοπικές ιδιαιτερότητες, οι Ευρωπαίοι έχουμε βαθιές κοινές πολιτιστικές, πολιτικές, κοινωνικές ρίζες και ένα λαμπρό κοινό μέλλον, όσοι νοιώθουμε την Ευρώπη σαν το σπίτι μας και την Ευρωπαϊκή Ένωση ως τον φορέα που θα μας οδηγήσει στο κοινό μας μέλλον, ξέρουμε τις αδυναμίες της και ξέρουμε ότι πρέπει να κάνουμε τα πάντα ώστε να τις διορθώσουμε. Στα πρέπει, προφανώς δεν περιλαμβάνεται η άρνησή ή η δολιοφθορά της κοινής μας πορείας.

Στην διάγνωση αλλά και στην αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης, έγιναν τραγικά σφάλματα από όλες τις πλευρές: από τις αλλεπάλληλες ελληνικές κυβερνήσεις, από τα εν Ελλάδι κόμματα, από τις ηγεσίες των κρατών μελών της ένωσης - και ειδικά αυτών των οποίων το ειδικό βάρος ήταν μεγαλύτερο, από εξωκοινοτικούς θεσμούς οι οποίοι κλήθηκαν να συνδράμουν. Η αυτοπαγίδευση όλων σε πρακτικές ήταν καταστροφικές για το λαό και για τη χώρα η οποία υποθήκευσε το μέλλον της και αυτοφιμώθηκε όντας μια ανάπηρη και αδύναμη χώρα σε μια ένωση αρτιμελών.

Το ελληνικό πρόβλημα ήταν σαφώς διαφορετικό τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά από αυτά άλλων χωρών της Ένωσης που μπήκαν και βγήκαν επιτυχώς σε διαδικασίες επίλυσης και είναι άδικο να συγκρίνεται ευθέως η πορεία της με την πορεία αυτών.

Η συμφωνία και η λύση η οποία προτείνεται σήμερα στην Ελλάδα προφανώς δεν λύνει κανένα πρόβλημα, αντίθετα προσθέτει καινούργια, παγιώνει υπάρχοντα, φτωχοποιεί έτι περισσότερο μεγάλα τμήματα της κοινωνίας και καθηλώνει τη χώρα σε ύφεση η οποία δεν συμφωνεί με τις πραγματικές δυνατότητες της οικονομίας της. Η συμφωνία απλά δίνει χρόνο στους αργούς κοινοτικούς μηχανισμούς να προσπαθήσουν να διαμορφώσουν κοινές απόψεις επί λύσεων και μεταθέτει τη λήψη δραστικών αποφάσεων σε κάποιο αόριστο μέλλον όπου η συνισταμένη πολιτική συγκυρία και οι συσχετισμοί εντός των κέντρων αποφάσεων θα είναι ευνοϊκότεροι. Η συμφωνία αυτή πρέπει να πολεμηθεί κοινωνικά και πολιτικά σε όλη της Ευρώπη και η πολιτική της αποδόμηση πρέπει να γίνει πρώτη προτεραιότητα όλων μας

Αν λοιπόν έπρεπε να απαντηθεί ένα ερώτημα του τύπου «συμφωνείτε με τις επιλεγμένες από την ΕΕ πολιτικές εξόδου της Ελλάδας από την κρίση»; θα έλεγα αβίαστα ΟΧΙ.

Λογαριάζοντας όμως τις συνέπειες μιας απόφασης, την εσωτερική δυναμική που διαμορφώνεται εναντίον της Ενωμένης Ευρώπης, της μη εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση η οποία θέτει το ερώτημα, αν τελικά συμμετάσχω στην εκλογική της επόμενης Κυριακής και αν φτάσουμε ποτέ σε αυτή, τότε θα ψηφίσω ΝΑΙ, χωρίς το ναι να σημαίνει αποδοχή των πολιτικών που ετοιμάζονται και χωρίς να σημαίνει καταδίκη των κυβερνητικών χειρισμών αλλά απλά ΝΑΙ στην πίστη μιας ιδέας που μπορεί να μας πληγώνει, να λοξοδρομεί, να αργεί, να οπισθοχωρεί αλλά είναι η μόνη ελπίδα μας σε ένα κόσμο που αλλάζει ραγδαία. ΝΑΙ στην συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ναι στο ευρωπαϊκό ιδεώδες, όπως αυτό περιγράφηκε και υποστηρίχθηκε με πράξεις επί μισό και πλέον αιώνα.  

Αθηναϊκές ιστορίες

Μεσάνυχτα και κάτι, αναζητώντας ATM να καλύψει το όριο ανάληψης της μέρας που μόλις ξεκίνησε. Εκείνος, φανατικός ευρωπαϊστής και μετριοπαθής απέναντι στις εξελίξεις, εκείνη φανατικά υπέρ μιας συμφωνίας αλλά κριτική απέναντι στην Ευρώπη και τους πολιτικούς της.

Μπροστά στις τράπεζες περαστικοί με αυτοκίνητα σταματούν και ανταλλάσουν πληροφορίες, «στην πλατεία πάμε, εδώ τελείωσαν», «μόλις πέρασα από πλατεία, άδεια», «πάμε προς παραλία τότε, κάπου θα βρούμε».

Καφέ, μπαρ, πιτσαρίες, ψησταριές γεμάτα κόσμο, από κάπου ακούγονται κλαρίνα, το «Ηπειρώτικο γλέντι» υποθέτει, και υποθέτει σωστά όταν περνά από την πλατεία όπου δεν μπορεί καν να σταθεί από τα παρκαρισμένα. Μεσήλικες μικροαστές με το μαλλί «στην κομμώτρια», σύζυγοι με ανοιχτό πουκάμισο και λεκέδες από ιδρώτα στη μασχάλη, τσίκνα και κλαρίνο στη διαπασών.

Στο κέντρο, παρκάρει με αλάρμ μπροστά στο υποκατάστημα, ένας φεύγει χαμογελώντας από το μηχάνημα ανάληψης, εκείνη περιμένει τη σειρά της, εκείνος «διαβάζει» τα άλλα δυο ζευγάρια που μόλις κατέφθασαν. Ντυμένοι στην τρίχα, ψηλοτάκουνα, κοντά φορέματα, μαλλί άψογο, έτοιμοι για έξοδο, το ένα ζευγάρι βρίζει τον Τσίπρα, το άλλο τον Σόιμπλε. Γελά κάτω από τα μουστάκια του, σκεφτόμενος ότι όσους η πολιτική χωρίζει, τους ενώνουν τα σκυλάδικα.

Φεύγουν, εκείνος σκέφτεται πόσο δυσκολότερη μπορεί να γίνει η φτώχια του (και μπορεί να γίνει δυσκολότερη) κι εκείνη ότι θα πρέπει να βρει τρόπο να φροντίζει τους γονείς της, αν αναγκαστεί να σταματήσει την κοπέλα που τους φροντίζει (και θα αναγκαστεί).

Δεν Μπορεί

Andrew Gifford - Urban Landscape

Έχω κρατηθεί σε απόσταση από ευθείες κρίσεις επί του συνόλου της κυβερνητικής πολιτικής, υπακούοντας σε μια προσωπική σύμβαση, να περιμένω το αποτέλεσμα της όποιας διαπραγμάτευσης αναφορικά με το χρέος, τη ρευστότητα, το δανεισμό.

Πέντε μήνες μετά την εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ και τον σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον κύριο Τσίπρα, μπορώ νομίζω να βγάλω κάποια συμπεράσματα, χωρίς να αδικήσω κανέναν και χωρίς να κινδυνεύω να πέσω στην παγίδα της εύκολης και στείρας αντιπολίτευσης.

Το πρώτο αβίαστο γενικό συμπέρασμα είναι ότι η παρούσα κυβέρνηση, με αυτή ή άλλη σύνθεση, δεν μπορεί να φτιάξει ένα αποτελεσματικότερο κράτος, περισσότερο ευέλικτο, περισσότερο φιλικό στον πολίτη, πιο ανοιχτό στον τρόπο που αποφασίζει, που δαπανά, που ενσωματώνει τεχνολογίες, καινοτομίες, λύσεις, ιδέες. Δεν μπορεί να το κάνει επειδή ο «προοδευτισμός» της είναι υπέρ το δέον συντηρητικός

Δεν μπορεί να αναγεννήσει το κλινικά νεκρό ασφαλιστικό σύστημα διότι αδυνατεί να ξεπεράσει το σύνδρομο της αναίμακτης, ανέξοδης επανόδου στο παρελθόν και μάλιστα σε εκείνο το σημείο της πρόσβασης στο εύκολο χρήμα.

Δεν μπορεί να βελτιώσει το επιχειρηματικό κλίμα, όσο παραμένει παγιδευμένη στα ιστορικά ταξικά της δίπολα τα οποία χρησιμοποιεί, όχι ως εργαλεία ανάλυσης αλλά ως οδηγίες χρήσης. Όσο αρνείται να διανύσει την απόσταση ανάμεσα στο ιδανικό της ιδεολογίας της και το εφικτό.

Μπορεί όμως να κάνει άλματα στο κοινωνικό πεδίο. Σε ζητήματα ατομικών ελευθεριών, σεβασμού των δικαιωμάτων μειονοτήτων, αλλαγής της νοοτροπίας της αστυνομίας.  

Μπορεί να καλύψει κενά σε ζητήματα διαφθοράς, διακίνησης μαύρου χρήματος, φορολογικής δικαιοσύνης.

Μπορεί να αγγίξει τομείς που μέχρι σήμερα - εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων -  παρέμειναν γκρίζες ζώνες του πολιτικού συστήματος, όπως τα ΜΜΕ και η σχέση τους με τις εξουσίες.

Όλα τα παραπάνω προϋποθέτουν να καταλήξουν κάπου οι διαπραγματεύσεις στα ζητήματα πρώτα του δανεισμού και ύστερα του χρέους. Αν η κατάληξη δεν είναι ομαλή, οποιαδήποτε συζήτηση θα τεθεί εκ νέου και ο πολιτικός λόγος στο σύνολό του θα επαναδιατυπωθεί. 

Η αμοιβαιότητα του σεβασμού

Η ιδέα που ακούστηκε πρόσφατα από τον αναπληρωτή Υπουργό Περιβάλλοντος, της πρόσκλησης μεμονωμένων εθελοντών ή συλλογικοτήτων, να συνδράμουν τις ολιγάριθμες (γι’ αυτό και αναποτελεσματικές) κρατικές ελεγκτικές δομές, με βρίσκει σύμφωνο επί της αρχής. Εξ άλλου, το έχω κάνει στο παρελθόν, χωρίς να έχω λάβει καμιά πρόσκληση από κανένα υπουργείο.

Σε κάθε ώριμη δημοκρατία, η συνδρομή των πολιτών στο κράτος και η συμπληρωματική τους δράση είναι δεδομένη και τρόπον τινά θεσμοθετημένη. Η συζήτηση για το αν πρέπει ο πολίτης να υποβοηθά ή να πληροφορεί τις αρμόδιες αρχές όταν ο νόμος παραβιάζεται οφθαλμοφανώς έχει λήξει προ πολλών ετών, αν ποτέ άνοιξε. Η τήρηση των νόμων εξάλλου δεν είναι τίποτα λιγότερο από απόδειξη αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ των πολιτών και η φροντίδα για την τήρησή τους, επιβεβαίωση και ενίσχυση αυτής της αμοιβαιότητας.  Πολλές εξ άλλου μη κυβερνητικές οργανώσεις αποτελούν συλλογικές δομές που υλοποιούν αυτή ακριβώς την συμπληρωματική και σε εθελοντική βάση, σχέση.

Ως εδώ καλά. Δυστυχώς, υπάρχει «αλλά», δεν είναι μόνο ένα και όλα έχουν να κάνουν με χρόνιες αδυναμίες και παθογένειες του ελληνικού κράτους.

Πρώτο και κορυφαίο, η αμοιβαία έλλειψη εμπιστοσύνης ανάμεσα στις κρατικές δομές και στον πολίτη. Ο πολίτης δεν έχει καμιά εμπιστοσύνη στο κράτος και στους μηχανισμούς του – όχι άδικα – και το κράτος μεταχειρίζεται τον πολίτη ως εν δυνάμει ένοχο.

Δεύτερο, οι νόμοι ούτε ίσχυαν ούτε εφαρμοζόταν με τον ίδιο τρόπο προς όλους. Είτε τυπικά (με χαριστικές διατάξεις) είτε στην ουσία (με «στραβά μάτια») για κάποιους ίσχυαν άλλοι νόμοι και για κάποιους οι νόμοι δεν είχαν καμιά ισχύ.

Τρίτο, πολλές φορές η καταγγελία παρανομίας έφερνε σε δυσχερή θέση τον καταγγέλλοντα ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι καταγγέλλοντες έχουν στιγματιστεί κοινωνικά.

Ακόμα και αν τα παραπάνω ξεπεραστούν με κάποιοι τρόπο, μια σειρά στρεβλώσεις και αγκυλώσεις θα δυσκολέψουν την υλοποίηση παρόμοιων ιδεών. Για παράδειγμα, μια ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι η εθελοντική προσφορά πρέπει να αμείβεται. Είμαι πεισμένος ότι μετά από ένα χρονικό διάστημα, θα αρχίσουν να συγκεντρώνονται υπογραφές για την μονιμοποίηση των εθελοντών στην επιθεώρηση περιβάλλοντος.

Τέλος, αυτό που δεν γίνεται από την αρχή κατανοητό (νομίζω ούτε καν από τον υπουργό) είναι ότι οι εθελοντές μπορούν να ανακαλύψουν και υποδείξουν την υποτιθέμενη παρανομία. Την αξιολόγηση όμως, όπως και τον τελικό έλεγχο οφείλουν να κάνουν τα θεσμοθετημένα, εντεταλμένα και με αρμοδιότητες όργανα. Αν τα τελευταία δεν επαρκούν σήμερα, δεν θα επαρκούν και αύριο. Μια συνεργασία τέτοιου είδους με τους πολίτες, μάλλον θα μεγιστοποιήσει τις αδυναμίες του συστήματος και θα οδηγήσει σε βάθεμα της ρήξης ανάμεσα στο κράτος και τον πολίτη. Γιατί ο πολίτης θα καταγγέλλει, το κράτος δεν θα μπορεί να ανταποκριθεί, ο πολίτης θα απογοητεύεται, η εμπιστοσύνη θα κλονίζεται κ.ο.κ.

Η δική μου άποψη παραμένει υπέρ της συνεργασίας που θα σχεδιαστεί προσεκτικά, που θα λάβει υπόψη όλες τις αδυναμίες. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να αξιολογηθούν και πιστοποιηθούν συλλογικότητες οι οποίες έχουν το γνωστικό υπόβαθρο και την πείρα να κάνουν μια κατ’ αρχή αξιολόγηση των καταγγελιών και να επιλέγουν ποιες από αυτές πρέπει να προωθηθούν προς τους Επιθεωρητές και ποιες όχι. Πρέπει επίσης να προβλέπεται και να δημιουργηθεί μια πλατφόρμα δικτύωσης ανάμεσα σε συλλογικότητες ή μεμονωμένους πολίτες, η οποία θα παρέχει πληροφόρηση ή θα υποδεικνύει τρόπο δράσης, ανάλογα με την περίπτωση.

Σε κάθε περίπτωση και εφόσον μπορεί να τεθεί θέμα οικονομικης ενίσχυσης συλλογικοτήτων, θα πρέπει να προβλεφθούν συνθήκες πλήρους διαφάνειας στην οικονομική τους διαχείριση.

Αν η εξαγγελία δεν οργανωθεί σωστά, κινδυνεύει να γίνει μπούμεραγκ.

http://toperivallon.gr/inspection/

Εκλογές, κόμματα, με φρου – φρου κι αρώματα

Παραφράζοντας το γνωστό σύνθημα θα μπορούσε να πει κανείς ότι για πολλούς «ο φόβος για την αριστερά είναι δυνατότερος από τη λειτουργία της δημοκρατίας». Δεν είναι καινούργιο αυτό. Θυμάμαι, το μακρινό 1981, παραμονές των εκλογών όπου θριάμβευσε το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου, υπήρχαν άνθρωποι που ήταν βέβαιοι ότι την Δευτέρα το πρωί θα ήταν στημένα πολυβόλα στις πλατείες και άνθρωποι που ήταν έτοιμοι να στήσουν αυτά τα πολυβόλα, στο όνομα του φόβου της επερχόμενης αριστεράς. Αριστερά, τότε, ήταν το ΠΑΣΟΚ.

Ο φόβος αυτός εκδηλώνεται και με τις απίστευτα λαϊκίστικες ως επικίνδυνες κορώνες περί φυγής από τη χώρα και επιδρομής στις τράπεζες. Κορώνες που εκστομίζονται – φευ! – ακόμα και από κυβερνητικά στελέχη. Η κατρακύλα και η απώλεια ψυχραιμίας δεν έχει τέλος.

Φαίνεται ότι η πολυδιαφημισμένη κοινή λογική εξέλειπε ή εκλείπει ακόμα και από αυτούς οι οποίοι την επικαλούνται ως επιχείρημα τεκμηρίωσης πολιτικών απόψεων. Διότι αν στο όνομα του πιθανού πανικού καλλιεργείς τον πανικό, οι δηλώσεις σου γίνονται αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Σε βάρος της χώρας σου. Και των πολιτών της που και δεν θέλουν και δεν μπορούν να φύγουν και καταθέσεις στις τράπεζες δεν έχουν.

Ας είναι, πάμε παρακάτω.

Παρά τα όσα υπερβολικά εκστομίστηκαν το τελευταίο τρίμηνο, στην προσπάθεια της συγκυβέρνησης να εκβιάσει επιθυμητές πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό και εξωτερικό της χώρας, η σχεδόν πλήρης αποτυχία του κυβερνητικού έργου στην πλειοψηφία των τομέων (εκσυγχρονισμός κρατικών δομών, δικαιοσύνη, φορολογικό σύστημα, ταμειακή κατάσταση, ασφαλιστικό σύστημα, ιδιωτικοποιήσεις) την οδήγησαν σε αποτυχία. Οι δανειστές και οι αγορές δεν κατάπιαν το δόλωμα και οι αναλύσεις τους αποκάλυψαν και έδειξαν τη γύμνια του εγχώριου δικέφαλου βασιλιά.  Όχι μόνον αυτό, αλλά δημιούργησαν ένα κλίμα που οδηγεί αναπότρεπτα στην κατάρρευση του ασταθούς ακόμα οικοδομήματος ανάκαμψης, που χτίστηκε με πρωτοφανείς θυσίες των πολιτών και μας φέρνει μπροστά ίσως σε νέα και σίγουρα σε όχι βραχυχρόνια παράταση των υπαρχόντων μέτρων.

Από καιρό τώρα, οι πάντες εκτός Ελλάδας προετοιμάζονται για τη διάδοχη κατάσταση η οποία, άσχετα με την τελική της μορφή, περιλαμβάνει ως πλειοψηφικό κυβερνητικό εταίρο, τον ΣΥΡΙΖΑ. Προετοιμάζονται και προετοιμάζουν. Όλους, του ΣΥΡΙΖΑ συμπεριλαμβανομένου. Άσχετα με το αν οι εκλογές γίνουν τώρα, τον Μάιο του ’15 ή στο τέλος της τετραετίας.

Κατά την άποψή μου, η επίσπευση της εκλογής ΠτΔ παραγγέλθηκε από τις ισχυρές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, καθώς κανένα άλλο σενάριο δεν εξασφάλιζε ικανό πολιτικό χρόνο και την απαιτούμενη πολιτική σταθερότητα για την άμεση έναρξη διαπραγματεύσεων προκειμένου να βρεθεί λύση στο «Ελληνικό Πρόβλημα».

Να ξεκαθαρίσουμε εδώ ότι ο όρος πολιτική σταθερότητα επ’ ουδενί ταυτίζεται με την κυβερνητική μονιμότητα. Κλίμα πολιτικής σταθερότητας μπορεί να δημιουργηθεί με την εκλογή ή την εγκαθίδρυση βιώσιμης κυβερνητικής πλειοψηφίας, άσχετα με το χρώμα ή τον προσανατολισμό αυτής. Ο οποιοσδήποτε συζητητής, επιθυμεί τα συμφωνηθέντα να ισχύσουν για όσο χρόνο σχεδιαστούν  Υπ’ αυτή την έννοια, τους δανειστές δεν τους ενδιαφέρει αν θα συζητήσουν με τον Σαμαρά ή τον Τσίπρα και γι’ αυτό έχουν προετοιμαστεί και για τους δύο. Αυτό που αλλάζει κάθε φορά είναι η πιθανή έκβαση της συζήτησης και όχι η συζήτηση καθ’ εαυτή. Τα υπόλοιπα και όσα κυκλοφορούν στην ημεδαπή είναι για εγχώρια κατανάλωση από τους κομματικούς ακόλουθους.

Η επίσπευση της διαδικασίας εκλογής Προέδρου τώρα, πυροδοτεί μια σειρά αντιδράσεων στην αγορά και στο πολιτικό σκηνικό, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι το χρηματιστήριο θα πέσει και δεν θα μπορέσει να ανακάμψει εύκολα μέχρι το τέλος του έτους, ο βραχυχρόνιος εθνικός δανεισμός θα ακριβύνει και η εμπορική κίνηση θα κινηθεί χαμηλά και μάλλον πτωτικά. Αναμένεται ο εμπορικός κόσμος να δεχτεί τα απόνερα της πολιτικής των Βενιζέλου και Σαμαρά. Το σενάριο αυτό ενδέχεται να αλλάξει προσωρινά σε περίπτωση που διαφανεί ότι η παρούσα βουλή μπορεί να εκλέξει πρόεδρο. Σε βάθος διμήνου όμως, τα προβλήματα θα επανέλθουν εντονότερα και το πολιτικό κλίμα θα φορτιστεί επικίνδυνα όταν θα ξεκινήσει η συζήτηση για την επόμενη της παράτασης μέρα. Η ένταση θα κορυφωθεί την περίοδο που θα φτάνουν για ψήφιση στη βουλή τα μέτρα που θα συνοδεύσουν την Γραμμή Πιστωτικής Στήριξης.

Για να κάνουμε έναν αναχρονισμό πριν επιστρέψουμε στο παρόν, οι βουλευτές και τα κόμματα ή οι κινήσεις που θα έχουν στηρίξει την εκλογή προέδρου, θα βρεθούν τότε σε πολύ δύσκολη θέση, καθώς θα πρέπει να δικαιολογήσουν τα καινούργια μέτρα. Να θυμούνται μόνο ότι καλώς ή κακώς, ο κόσμος έχει κουρασθεί από την συνεχή χρήση των επιθέτων «αναγκαία» και «τελευταία» και επίσης έχει πάψει να συγχωρεί. Κάθε φορά που θα επαναχρησιμοποιούνται, θα λειτουργούν σαν λιπαντικά στην διολίσθηση μεγαλύτερων τμημάτων πληθυσμού σε ακραίες πολιτικές επιλογές.

Επιστρέφοντας στο σήμερα, μια μέρα μετά την πυροδότηση των εξελίξεων, και εφόσον οδηγηθούμε σε εκλογές στο πρώτο δεκαήμερο Φεβρουαρίου, το πολιτικό σκηνικό διαμορφώνεται – κατά την εκτίμησή μου – ως ακολούθως:

Η Νέα Δημοκρατία προβλέπεται να επιτύχει υψηλότατα ποσοστά εκλογικής συσπείρωσης και να απορροφήσει πρόσωπα, ομάδες και κόμματα τα οποία κινούνται είτε δεξιά της είτε αριστερά της. Ο φόβος της αριστεράς, για τον οποίο έγραφα στην εισαγωγή, λειτουργεί και θα λειτουργήσει ακόμα πιο έντονα ως μηχανισμός συνοχής. Η προοπτική νίκης του ΣΥΡΙΖΑ και της θρυλούμενης καταστροφής που θα ακολουθήσει αυτή τη νίκη, θα οδηγήσει στην αγκαλιά του Σαμαρά, σημαντικό μέρος των από καιρό συντηρητικοποιημένων ψηφοφόρων του πάλαι πότε πανίσχυρου ΠΑΣΟΚ.

Το ΠΑΣΟΚ (ή όπως αλλιώς θα λέγεται την ώρα της προσφυγής στις κάλπες) θα στριμωχτεί τόσο από δεξιά όσο και από αριστερά αλλά και από όμορα πολιτικά κόμματα και θα δυσκολευτεί πολύ να συγκρατήσει τα εκλογικά του ποσοστά κοντά ή στο ύψος των ποσοστών που έλαβε στις τελευταίες ευρωεκλογές. Ο κυβερνητικός του εταίρος, είναι νομίζω σαφές ότι δεν θα το λυπηθεί και θα προσπαθήσει να το στραγγίξει με οποιονδήποτε τρόπο, τώρα που έχει απενοχοποιηθεί στα μάτια και στο μυαλό των ψηφοφόρων του.

Ο ΣΥΡΙΖΑ πολύ δύσκολα θα χάσει την πρωτιά αλλά αν δεν καταφέρει να καθησυχάσει μερίδα των μετριοπαθών ψηφοφόρων, δύσκολα θα επιτύχει να πλησιάσει έστω την αυτοδυναμία και να εξασφαλίσει συμμαχίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Οι ΑνΕξΕλ θα δουν τα ποσοστά τους να εξανεμίζονται και θα κινηθούν στο επίπεδο του μπαίνω-δεν μπαίνω στη βουλή.

Η χρυσή αβγή και το ΚΚΕ (κανένας συμβολισμός δεν κρύβεται πίσω από την κοινή αναφορά) θα κινηθούν στα ίδια περίπου ποσοστά, εκεί γύρω στο 5 με 6 στα εκατό.

Το Ποτάμι θα παραμείνει ο άγνωστος Χ και πολλά θα εξαρτηθούν από την πυκνότητα και την ποιότητα των ψηφοδελτίων που θα κατεβάσει, με τα πιθανά ποσοστά του να κυμαίνονται από το 5 ως το 10 (κατά μέγιστο, λόγω έντονα πολωμένου κλίματος).

Τα υπόλοιπα κόμματα, όσα σωθούν από τη μαύρη τρύπα του δικομματισμού και της πόλωσης, θα κινηθούν στο όριο του στατιστικού λάθους, και κάτω από αυτό.

Το ερώτημα που απομένει να απαντηθεί μετά από αυτά τα αποτελέσματα ή μετά ακόμα και από μια δεύτερη εκλογική διαδικασία, σχηματίζεται κυβέρνηση; Δεν είναι εύκολος ο σχηματισμός ούτε η εύρεση κυβερνητικής πλειοψηφίας. Είναι όμως σίγουρο ότι θα δρομολογηθούν τέτοιες διαδικασίες και θα ανοίξουν τέτοιες συζητήσεις που θα οδηγήσουν σε κατάρρευση «βεβαιοτήτων» και, τελικά, σε κυβέρνηση. Η Ευρώπη θα την περιμένει να ξεκινήσουν συζητήσεις. Ελπίζω αυτή τη φορά να οδηγήσουν σε πράξεις και κυβερνητικό έργο που θα εξασφαλίσει προϋποθέσεις ενός καλύτερου αύριο για την χώρα και για εμάς, τους πολίτες. 

Κοίτα, δεν μπορείς να κρύβεσαι μόνιμα

Ο γείτονας του ζεύγους Ταδόπουλου, ο Φυλλοξήρας, ξινός, δυσκοίλιος, συνταξιούχος καθηγητής θεολογίας, παραβρίσκεται εκούσια και τυχαία σε οικογενειακή στιγμή κατά την οποία οι γονείς Ταδόπουλοι επιπλήττουν το βλαστάρι τους για αντικοινωνική συμπεριφορά, ας υποθέσουμε επειδή έγραψε με μαρκαδόρο στο φρεάτιο του ανελκυστήρα.

Ενθυμούμενος το επαγγελματικό παρελθόν του, ο κ. Φυλλοξηρας επιπλήττει και αυτός τον πιτσιρίκο με το δάχτυλο υψωμένο και με λογύδριο πουκαταλήγει στην επερχόμενη παγκόσμια κατάρρευση του οικοδομήματος της κοινωνίας των ανθρώπων αν και εφόσον τα βλαστάρια εξακολουθούν να γράφουν με μαρκαδόρο (άραγε ανεξίτηλο; θεέ μου!) στα φρεάτια των ανελκυστήρων.

Λίγες μέρες μετά, με αφορμή είδηση για ένοπλη επίθεση μαθητή σε σχολείο στην υπερπόντια Ένωση Πολιτειών, ο κ. Φυλλοξήρας περιμένει το Ταδοπουλάκι να επιστρέψει από το σχολείο και επί δεκάλεπτο με κόκκινο πρόσωπο συνδέει το μαρκαδόρο με το ημιαυτόματο ούζι και το φρεάτιο του ανελκυστήρα με το σχολείο του Οχάιο (ή κάποιας άλλης εξωτικής υπερατλαντικής πόλεως).

Μετ' όχι πολλού χρόνου, ένα ανεξέλεγκτο τόπι ξεφεύγει της προσοχής παρέας παιδιών που παίζουν μονότερμα σε προαύλιο σχολείου και αφού υπερίπταται της περιφράξεως, αναπηδά πρώτα σε λιμνάζοντα νερά πριν καταλήξει στο δεξί πέτο του καφέ - μπεζ ψαροκόκαλο σακακιού του κ. Φυλλοξήρα. Ο νεαρός Ταδόπουλος τυγχάνει αποδέκτης εκ νέου της φραστικής επιθέσεως του κ. δυσκοιλίου και η σύνδεση αυτή τη φορά με τον μαρκαδόρο και το φρεάτιο, η ταύτιση του καταληφθέντος από αμόκ στο Άινταχο (ή κάπως έτσι), των υποψήφιων ποδοσφαιριστών με τις συμμορίες της Νέας Υόρκης (όλες) ήταν αυτόματη και αυτονόητη.

Την τρίτη φορά η επίθεση έγινε στους γονείς επειδή αυτοί μεγαλώνουν "έναν αλήτη" και η επικείμενη καταστροφή της γης, η βρωμιά γύρω από τους σκουπιδοτενεκέδες, το διαβολεμένο τρέξιμο στους δρόμους, οι κόρνες των οχημάτων, η μείωση μισθών και συντάξεων, το ότι κανείς δεν παραχωρεί τη θέση του στους ηλικιωμένους, η επίθεση στους δίδυμους πύργους, η αύξηση της εγκληματικότητας, η τρύπα του όζοντος, το φαινόμενο της εντροπίας, η ακράτεια της συζύγου του και το δικό του το ζάχαρο όλα αυτά και ακόμα περισσότερα οφείλονται στο γεγονός ότι χαϊδεύουν έναν εγκληματία που "λερώνει το φρεάτιο του ανελκυστήρος με μαρκαδόρο. Ανεξίτηλο"

Οι Ταδόπουλοι, αποσβολωμένοι υποχώρησαν στα ενδότερα της οικίας των και κατέληξαν ότι το πρόβλημα του Φυλλοξήρα δεν είναι το παιδί τους γιατί δεν είναι κακό, δεν είναι καν τα "κακά" παιδιά, είναι τα παιδιά.

Κοίτα, δεν μπορείς να κρύβεσαι μόνιμα. Δεν είσαι κατά των "κακών" αριστερών, είσαι κατά της αριστεράς, δεν είσαι κατά των συνδικαλιστών που χρησιμοποιούν ιδιοτελώς τη συνδικαλιστική τους δράση, είσαι κατά του συνδικαλισμού, δεν είσαι κατά των "λαθρομεταναστών" είσαι κατά όσων αλλοδαπών θεωρείς κατώτερους, άγνωστους, δηλαδή "ξένους". Κοίτα, δεν μπορείς να ξεγελάς μόνιμα, κάποια στιγμή με τυχαία αφορμή, πάνω σε συζήτηση όταν τα πάθη ανάβουν, το πρόσωπο κοκκινίζει και φανερώνει αυτό που πραγματικά είσαι. 

Τρια συν ένα κείμενα για την κεντροαριστερά, το ΠΑΣΟΚ, το Ποτάμι

Τα παρακάτω κείμενα γράφτηκαν και δημοσιεύθηκαν στον Κλοουν (http://www.o-klooun.com/), τα τρία τον Δεκέμβριο του 2013 και το τέταρτο τον Φεβρουάριο του 2014. Αφορούν την προσπάθεια σύγκλισης των ανθρώπων που κινούνται ή τέμνονται στο χώρο που κατά καιρούς έχει ονομαστεί ατυχώς ή επιτυχώς ως κεντροαριστερά, δημοκρατική παράταξη, ριζοσπαστικό κέντρο και άλλα λιγότερο ή περισσότερο φανφαρονικά. Το Ποτάμι αν και δεν αναφέρεται, γιατί δεν υπήρχε καν, ανιχνεύεται στα κείμενα. 

Πολλά από όσα λέγονται στα κείμενα αυτά μπορεί πλέον να είναι ξεπερασμένα, άλλα όχι. Σε κάθε περίπτωση, μπορούν να σταθούν και σήμερα και να δώσουν απαντήσεις σε πολλά θέματα που μας απασχολούν.

Θα μπορούσα να γράψω καινούργια, να επικαιροποιήσω τα παλιά, να ξαναμασήσω την ίδια τροφή. Δυστυχώς δεν έχω το ταλέντο άλλων γι’ αυτό δεν θα γίνω ποτέ μεταρρυθμιστικός φάρος ούτε εκδότης free press. Εξ άλλου δεν έχω να προσθέσω κάτι πραγματικά καινούργιο στη συζήτηση κι αν το κάνω, χωρά σε 2 - 3 tweets. Καλή ανάγνωση.

Update: το κείμενο «φτιάξε ένα κόμμα..» είχε δημοσιευτεί και παλιότερα σε αυτό εδώ το blog

ΠΑΣΟΚ - Κεντροαριστερά: μια ολέθρια σχέση

14 Δεκεμβρίου 2013

Όσοι γνωρίζουν το ΠΑΣΟΚ και την ανθρωπογεωγραφία του, κατανοούν μερικά πράγματα για το μέλλον της κεντροαριστεράς και τη σχέση της με το ΠΑΣΟΚ, μια ολέθρια σχέση.

Στο ΠΑΣΟΚ αυτή τη στιγμή υπάρχουν τρεις κορυφαίες ομάδες, ένα μπλοκ και μια οριζόντια τάση: οι ΓΑΠικοί, οι Βενιζελικοί και οι Σημιτικοί είναι οι ομάδες, οι αριστεροπρωτοβουλιακοί είναι το μπλοκ και οι κομματικοί πατριώτες είναι η οριζόντια τάση που διατρέχει όλους. Μικρότερες ομάδες δημιουργούνται και εξαφανίζονται κατά καιρούς ενισχύοντας την αστάθεια του χώρου.

Κανείς δεν μπορεί να προδικάσει με ασφάλεια τη σταθερότητα των ομάδων ούτε καν την διακριτότητά τους. Στα όριά τους κινείται χαλαρά μια μεγάλη μερίδα στελεχών η οποία ευκαιριακά προσκολλάται σε πρόσωπα ανάλογα με την εσωκομματική δύναμη ή την κατοχή θέσης εξουσίας.

Οι τρεις ομάδες συνυπάρχουν κάτω από τον τίτλο και είτε υποσκάπτουν η μια την άλλη, είτε συμμαχούν ευκαιριακά, είτε απλά μένουν αδρανείς αναμένοντας κατά περίπτωση ευνοϊκότερους συσχετισμούς. Η αδιάκοπη επαφή με την εξουσία, η ανάγκη χρήσης της σφραγίδας «ΠΑΣΟΚ» η οποία από μόνη της εξασφαλίζει είσοδο στη Βουλή (ακόμα) και οι εκκρεμότητες με τράπεζες και χρέη είναι η κεντρομόλες δυνάμεις οι οποίες αντισταθμίζουν τις φυγόκεντρες τάσεις. Ως κεντρομόλος λειτούργει επίσης η ανυπαρξία άλλου - πέραν του ΣΥΡΙΖΑ - ικανού πόλου να υποδεχτεί και στεγάσει με ευοίωνες προοπτικές τα καλομαθημένα και φιλόδοξα πράσινα στελέχη.

Ας προσπαθήσουμε να σκεφτούμε μια Ελιά στον ελληνικό πολιτικό χώρο, ένα αντίστοιχο δηλαδή της Ιταλικής Ελιάς. Είναι προφανές ότι αυτή χωρίς το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να υπάρξει. Μπορεί όμως να υπάρξει με το ΠΑΣΟΚ; Θα έγραφα ότι είναι μάλλον ακατόρθωτο αλλά δεν θέλω να αφαιρώ κάθε ψήγμα αισιοδοξίας από την νεογέννητη προσπάθεια. Να δοκιμάσουμε να φανταστούμε το ΠΑΣΟΚ στην Ελιά. 

Κατ' αρχάς, θα υπάρξουν εκείνοι οι πολιτικοί μαϊντανοί, γνωστοί παραθυράκηδες και παλαιοκομματικοί πολιτικάντηδες που θα στηθούν φάτσα κάρτα όταν θα αστράφτουν τα φλάς των φωτογράφων με στόχο να εξασφαλίσουν τον πολιτικό τους μέλλον έναντι οποιασδήποτε εξέλιξης. Αντιλαμβανόμενοι ότι τα πράγματα γίνονται όλο και πιο ζόρικά, δεν θα διστάσουν να φωνάξουν και «κάτω ο παλαιοκομματισμός» αν αυτό τους εξασφαλίσει ψήφους και εκλογιμότητα. Όλοι αυτοί είναι μεν ενοχλητικοί αλλά είναι αμελητέες ποσότητες.

Ύστερα έχουμε τους ανθρώπους του προέδρου οι οποίοι γνωρίζουν ότι αν δεν θέλουν να ψαλιδιστούν έτι περισσότερο τα δημοσκοπικά τους ποσοστά, κάνοντας την εκλογική διαδικασία - όποτε έλθει - βασανιστήριο, θα πρέπει να επιδιώξουν εντυπωσιακές κινήσεις οι οποίες θα ανακόψουν την πορεία κατάρρευσης. Μια από αυτές είναι η προσπάθεια δημουργίας (ή αναγέννησης, όπως λένε) της μεγάλης δημοκρατικής παράταξης.

Δίπλα τους έχουν τους Σημιτικούς, όχι ως πολιτικά συγγενείς αλλά ως ευκαιριακούς συμμάχους για τον λόγο και μόνο ότι οι τελευταίοι έχουν τις καλύτερες των σχέσεων με τους opinion makers του κεντροαριστερού χώρου και κρατούν τα κλειδιά που ανοίγουν δεκάδες πόρτες δεξιά, αριστερά και προς τα ΜΜΕ.

Τι συμβαίνει όμως με τους ΓΑΠικούς; Οι τελευταίοι αν διαισθανθούν ότι η όλη προσπάθεια τείνει να ελεγχθεί είτε από τους ανθρώπους του Βαγγέλη είτε από εκείνους του Κώστα, θα αντιδράσουν. Πως; Θα επιχειρήσουν να καταλάβουν το κόμμα που θα εγκαταλείψουν για χάρη της Ελιάς οι άλλοι δυο. Θα τους χαλάσουν έτσι τα σχέδια και θα προετοιμάσουν την ανακατάληψη της Τρικούπη που θεωρούν ότι έχασαν άδικα. Στην προσπάθειά τους αυτή, οι ΓΑΠικοί, θα βρουν εύκολα συμμάχους στους κομματικούς πατριώτες, όσους δεν καταφέρει να δελεάσει ο πρόεδρος Βαγγέλης με κυβερνητικές παροχές ή υποσχέσεις. Στον παραπάνω «μύλο», προσθέστε και τους ελεύθερους σκοπευτές - τύπου Άννας ή Φλωρίδη και θα έχετε σε αδρές γραμμές την πραγματικότητα.

Ποια θα ήταν η λύση; Η αυτοδιάλυση του ΠΑΣΟΚ. In your dreams baby. Δεν θα συμβεί ποτέ, εκτός αν το εκλογικό σώμα αποφανθεί διαφορετικά. Δεν θα συμβεί και επειδή κανένας μέσα από το ΠΑΣΟΚ δεν θα τολμήσει να το προτείνει σοβαρά. Τότε τι; Αδιέξοδο. Μόνο κάποια εκλογική αναμέτρηση μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά. Καταλυτικά όμως θα λειτουργήσει για όλο το χώρο της κεντροαριστεράς, η μοίρα του οποίου είναι δεμένη με αυτή του ΠΑΣΟΚ μετά την τραγική αποτυχία της ΔΗΜΑΡ να αναλάβει ηγεμονικό ρόλο στο χώρο.

Κεντροαριστερά, ναι, αλλά πώς;

16 Δεκεμβρίου 2013

Ο λαός του ΠΑΣΟΚ λέει ο ένας, η Μεγάλη Δημοκρατική Παράταξη λέει ο άλλος και αρχίζω να ζαλίζομαι. Έχουμε μια τάση να λέμε μεγάλες κουβέντες που δεν σημαίνουν απολύτως τίποτα όταν θέλουμε να δώσουμε βάρος και έμφαση στην επιχειρηματολογία μας, έτσι;

Τι σημαίνει "ο λαός του ΠΑΣΟΚ"; Έχει κάποιους τίτλους κυριότητας το ΠΑΣΟΚ επί μερίδας πολιτών και αν ναι γιατί δεν τους κάνει μήνυση τώρα που του γυρίζουν την πλάτη και πάνε αλλού; Και με ποια λογική είναι "λαός του ΠΑΣΟΚ" όσοι έμειναν σε έναν βαθιά διεφθαρμένο οργανισμό και δεν είναι όλοι οι υπόλοιποι που έφυγαν; Ας αφήσουμε λοιπόν τις μεγαλοστομίες, μεταξύ μας είμαστε και γνωριζόμαστε καλά τόσα χρόνια. Δεν είμαστε δα και Κίνα. Δέκα ψωροεκατομμύρια χωριό είναι η Ελλάδα.

Αν λοιπόν ακούγονται όμορφα λόγια για τους μέχρι πέρυσι "βλάκες που ψηφίζουν τα λαμόγια" είναι επειδή ...ψηφίζουν και σε ένα εξάμηνο πάνω – κάτω έχουμε εκλογές στις οποίες αποφασίσαμε να κατέβουμε, ναι; Ναι! Πάμε τώρα παρακάτω.

Είναι μονόδρομος η συνεργασία και η σύγκλιση στον χώρο μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΣΥΡΙΖΑ; Όχι, αγαπητοί μου. Δεν είναι. Είναι ευκταία και επιθυμητή από πολλούς εξ ημών εξέλιξη αλλά δεν είναι μονόδρομος. Είναι μια ανάγκη επίσης όταν το σκοπούμενο είναι η μεγιστοποίηση της κοινοβουλευτικής παρουσίας ή η ίδια η εκπροσώπηση σε κοινοβούλια ή σε Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης. Μονόδρομος πάντως δεν είναι. Μπορεί να επέλθει σύγκλιση όλων όσων κινούνται στο χώρο, όπως αυτός περιγράφηκε παραπάνω; Όχι. Ξεκάθαρα και κάθετα, όχι. Κάποιοι θα θελήσουν να συνεχίσουν μόνοι, άλλοι δεν θα θελήσουν να συνταξιδέψουν με κάποιους ενώ τρίτοι θα προτιμήσουν τη σιγουριά ενός εκ των δύο μεγάλων πόλων. Είναι εθνική ανάγκη η δημιουργία ενός ισχυρού τρίτου πόλου; Όχι, δα. Είναι εθνική ανάγκη κατά την άποψή μας αλλά αντικειμενικότητα σε αυτόν τον τομέα δεν υπάρχει.

Αφού ξεκαθαρίσαμε τα πράγματα, ας δούμε τη σκακιέρα μπροστά μας.

Για εμάς που κινούμαστε στον σχηματικά ορισμένο αυτό χώρο η ενότητα είναι ζήτημα επιβίωσης. Η συρρίκνωση των ποσοστών, ο πολυκερματισμός, η επίθεση του ανορθολογισμού, η διαρκής οπισθοδρόμηση μας θλίβουν και μας ανησυχούν. Δεν είμαστε ένα, δεν συμφωνούμε σε όλα, δεν επιδιώκουμε τα ίδια και με την ίδια ένταση όμως, διάολε, ένα ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο μπορούμε να το βρούμε. Πώς όμως; Πώς θα το καταφέρουμε όταν στον ίδιο χώρο κινούνται μεν οι πάντες αλλά κυριαρχεί ένας σκουριασμένος, αρτηριοσκληρωτικός και πολύπειρος κομματικός μηχανισμός που στηρίζει το οικοδόμημα ενός βαθιά συστημικού και φθαρμένου κόμματος; (Ξεκαθαρίσαμε νομίζω ότι επ ουδενί ταυτίζεται το κόμμα με τους ψηφοφόρους). Πώς θα το καταφέρουμε όταν τις καλές καρέκλες του χώρου γλυκοκοιτάζουν και τους τρέχουν τα σάλια διάφοροι πρώην διαφόρων βαθμίδων συνταξιοδότησης ή πολιτικής αδράνειας; Πώς θα αποφύγουμε την υποκίνηση, την χειραγώγηση, την εξυπηρέτηση αλλότριων συμφερόντων

Μόνο μέσα από ξεκάθαρες αρχές και με την υιοθέτηση ανοιχτών και διάφανων διαδικασιών που θα παραδίδουν την πρωτοβουλία στους πολίτες και όχι σε 10 μύστες οι οποίοι λειτουργούν στο όνομα των πολιτών.

Η ευκαιρία για κάτι νέο είναι – και ήταν – εδώ. Νέο όχι με ηλικιακά κριτήρια ούτε με κριτήρια αποδοχής ή απόρριψης προσώπων. Νέο ως νοοτροπία, ως τρόπο λειτουργίας, ως ορμή και φρεσκάδα ιδεών. Ως δυνατότητα να εκφράσει την εποχή του και τους ανθρώπους της. Νέο ως δυναμική. Όταν αυτό δημιουργηθεί, θα οδηγήσει σε διάλυση ή στην αφάνεια όλα τα παλιά και θα καταλάβει την θέση που επιθυμούμε. Διαφορετικά, θα φτιάξουμε έναν ΣΥΡΙΖΑ του κέντρου, ένα κακέκτυπο ενός κακού ΠΑΣΟΚ. Αυτό θέλουμε; Εγώ, όχι. Μπορεί να αναγκαστώ να το ψηφίσω αλλά την αποδοχή μου δεν θα την έχει ποτέ.

Φτιάξτε ένα κόμμα ρε, τι σας ζητάνε;

18 Δεκεμβρίου 2013

Ας δούμε την αλήθεια κατάματα και ας σχεδιάσουμε το μέλλον με βάση αυτή. Χρειαζόμαστε σχέδιο όπως χρειαζόμαστε και πράξεις. Σαν απαραίτητη ψυχοθεραπεία έστω, αν νομίζουμε ότι αποτέλεσμα δεν θα έχουμε. Ας δούμε την αλήθεια λοιπόν.

Δεν ζούμε σε κρίση. Ζούμε την περίοδο της προσαρμογής στη νέα κατάσταση. Ζούμε την περίοδο όπου αναζητούμε το νόημα και το νήμα μιας ζωής που είχαμε εγκαταλείψει όταν ανεβήκαμε λαθρεπιβάτες και χωρίς μέτρα ασφαλείας στο rollercoaster της ψευδεπίγραφης ευδαιμονίας.

Στα τέσσερα χρόνια που πέρασαν με την λεγόμενη κρίση σε πλήρη εξέλιξη, εξαντλήσαμε μέχρι αίματος την συζήτηση για τις αιτίες που μας οδήγησαν ως εδώ, για τα πρόσωπα που ευθύνονται, για τις αποφάσεις που πάρθηκαν ή δεν πάρθηκαν, για όσα έγιναν ή δεν έγιναν.
Στα τέσσερα χρόνια που πέρασαν, ιδέες, απόψεις, φιλίες, κοινωνικές σχέσεις, πολιτικές εντάξεις δοκιμάστηκαν, αναθεωρήθηκαν, επαναπροσδιορίστηκαν. Φαντάσματα του παρελθόντος ξύπνησαν, καινούργια φαντάσματα εφευρέθηκαν. Διαχωριστικές γραμμές ξεθώριασαν, άλλες επανήλθαν εντονότερα, νέες χαράχθηκαν.

Στα τέσσερα χρόνια που πέρασαν όλοι και όλα άλλαξαν. Αλλάξαμε. Σχολιάσαμε, διαπιστώσαμε, θυμώσαμε, φωνάξαμε. Πολλές φορές παρασυρθήκαμε σε υπερβολές και εξαλλοσύνες. Όλα αυτά ήταν φυσικά αφού χάσαμε την ισορροπία μας και μέχρι να βρούμε καινούργια οι κινήσεις μας, σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο, ήταν απότομες, ακραίες, σπασμωδικές σαν τις κινήσεις κάποιου χωρίς ισορροπία που προσπαθεί να αποφύγει την πτώση από μια δοκό.

Πολλά στερεότυπα γκρεμίστηκαν όπως και πολλά δημιουργήθηκαν. Πράγματα (ιδέες, απόψεις, πρακτικές) που είχαμε βάλει στα κουτάκια με τις ταμπέλες «αριστερό» «δεξιό», ανακαλύψαμε ότι δεν είχαν καμιά θέση εκεί. Για πολλά, διαπιστώσαμε ότι η μόνη τους θέση είναι ο κάλαθος των αχρήστων. Πολλά από τα νέα επίσης θα διαπιστώσουμε στο μέλλον ότι είναι άχρηστα αλλά αυτό δεν είναι της παρούσης.

Ας επανέλθουμε στην αρχή του παρόντος κειμένου και ας δούμε την αλήθεια κατάματα: αυτό που βιώνουμε, όχι ως πρακτικές άσκησης εξουσίας αλλά ως οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα, θα είναι η καθημερινότητά μας για τα επόμενα χρόνια. Δεν έχουν νόημα οι πολιτικές ή κοινωνικές αναφορές σ' αυτό που υπήρξε, δεν έχουν νόημα οι πολιτικές ή κοινωνικές αναφορές σε αυτό που στο παρελθόν θέλαμε να υπάρξει. Τώρα πρέπει άμεσα να σχεδιάσουμε την πορεία μας πάνω στα ερείπια του παρελθόντος και επί της σκληρής πραγματικότητας του παρόντος. Γιατί το παρελθόν είναι ήδη παρελθόν και το παρόν δεν περιμένει κανέναν. Πόσο μάλλον το αύριο.

Για να σχεδιάσει κανείς πρέπει να γνωρίζει τι είναι. Η αυτογνωσία είναι προαπαιτούμενο όταν θέλεις να θεμελιώσεις ένα σταθερό, συμπαγές και στιβαρό αύριο. Είμαστε λοιπόν ένα κράτος φτωχό σε παραγωγή και μέσα παραγωγής, λίγο καλύτερα σε φυσικούς πόρους. Έχουμε ανθρώπινο δυναμικό με εκπληκτικές δυνατότητες αλλά τραγικές αδυναμίες σε οργάνωση, αυτό-οργάνωση, πειθαρχία, προγραμματισμό.

Το δεύτερο που απαιτείται είναι η συν-απόφαση του τι πρέπει να γίνει. Έχει σημασία εδώ η αποφυγή του αρνητικού προσδιορισμού των στόχων ή σκοπών. Η ελπίδα δεν εδράζεται στην άρνηση αλλά στη θέση. Κανείς δεν θέλει να ακούει πλέον για τα λάθη έγιναν αλλά για όσα σωστά θα (η πρέπει να) γίνουν. Έχει επίσης σημασία ο όποιος σχεδιασμός να είναι ριζοσπαστικός και οραματικός αλλά ταυτόχρονα προσγειωμένος. Μέσα στο σχέδιο πρέπει να βρίσκει έκφραση και το όνειρο και η πράξη. Έτσι αποφεύγει κανείς τις παγίδες της διεκπεραίωσης και της διαχείρισης – που μπορεί να οδηγήσει στην ανία και την παραίτηση – αλλά και την αεροβασία που μπορεί να καταλήξει σε αποκοπή από την πραγματικότητα της καθημερινότητας.

Ο σχεδιασμός στις παρούσες συνθήκες οφείλει να σπάει τα δεσμά με το παρελθόν αλλά ταυτόχρονα να δίνει την αίσθηση της συνέχειας, την αντίληψη ότι δεν υπάρχει διακοπή μιας μακρόχρονης πορείας αλλά μια στάση, μια επανεκτίμηση της κατάστασης αναγκαία ίσως προκειμένου να εξασφαλιστεί το μέλλον. Το έχουμε ανάγκη ως κοινωνία αυτό.

Το καινούργιο που θα χαραχθεί πρέπει να επανεκτιμήσει αξίες που χάθηκαν ή συκοφαντήθηκαν ή ποδοπατήθηκαν και να αναδείξει νέες. Ο σεβασμός για παράδειγμα – απέναντι σε ανθρώπους και ανθρώπων έργα, απέναντι σε απόψεις, απέναντι σε αποφάσεις και νόμους – είναι μια αξία που ποδοπατήθηκε. Το καινούργιο πρέπει να επιβάλει τη δική του ηθική. Το δημόσιο συμφέρον φερ' ειπείν και η προστασία του πρέπει να ενταχθεί στον ηθικό κώδικα της νέας κοινωνίας.

Μπορεί οι αναφορές σε κόμματα στην παρούσα συγκυρία να προκαλούν ρίγη αγανάκτησης αλλά στο βαθμό που κανείς δεν προτείνει αξιόπιστη εναλλακτική από αυτή της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, τίποτα δεν μπορεί να γίνει χωρίς αυτά. Η αλήθεια είναι ότι οι υπάρχοντες κομματικοί σχηματισμοί, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους, αδυνατούν κατά το μάλλον ή ήττον να εκφράσουν το καινούργιο. Ίσως γιατί δημιούργησαν το παλιό. Είναι περισσότερο από αναγκαία λοιπόν σήμερα ή δημιουργία ενός πολιτικού φορέα ο οποίος θα αναλάβει να ηγηθεί της προσπάθειας διαχείρισης της νέας περιόδου και να εκφράσει το καινούργιο όραμα.

Ένας πολιτικός φορέας που ευελπιστεί να πρωταγωνιστήσει στην πολιτική σκηνή οφείλει:

·         Να αναλύσει πειστικά το παγκόσμιο πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό περιβάλλον και να προβλέψει με σχετική ασφάλεια τις διεθνείς εξελίξεις.

·         Να αναλύσει σε βάθος το παρόν της χώρας και να εκτιμήσει σωστά τις δυνατότητές της.

·         Να χαράξει στρατηγική ένταξης της χώρας στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

·         Να επιλέξει ποιους και πως θα εκφράσει στο εσωτερικό.

·         Να χαράξει στρατηγικές, να θέσει στόχους και να σχεδιάσει τακτικές.

·         Να ορίσει τρόπους και μεθόδους αναπροσαρμογής των στόχων και επανεξέτασης των τακτικών.

·         Να επιλέξει τους κατάλληλους ανθρώπους για να υλοποιήσει όλα τα παραπάνω αλλά και να δημιουργήσει τους μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας των παραπάνω.

·         Να «βγει» στην κοινωνία και να αναμιχθεί με τους πολίτες βρίσκοντας τρόπους διόρθωσης ή εμπλουτισμού των θέσεών του από την εμπειρία της κοινωνικής τριβής.

·         Να προκαλέσει την δημιουργία υποστηρικτικών δομών της δράσης του - στη βάση του εθελοντισμού.

Η επίκληση της κοινής λογικής δεν θα φέρει αυτόματα τα επιθυμητά αποτελέσματα. Δεν αλλάζει η κοινωνία με ευχές. Η κοινή λογική είναι μύθος. Το κομμάτι που απαντά στο «κοινή» δεν έχει σχέση με τη λογική ή δε δική μας λογική απέχει από το να είναι «κοινή» (είναι απλά δική μας). Μόνο οι δράσεις θα φέρουν αποτέλεσμα. Πώς όμως δέκα, εκατό, χίλιοι, χιλιάδες άνθρωποι θα δράσουν από κοινού, συντεταγμένα και με κοινό σκοπό;

Μπορεί όμως η επίκληση μιας δράσης ή έστω η δράση καθ' εαυτή να ομογενοποιήσει ένα σύνολο ανθρώπων; Για να ομογενοποιηθεί μια ομάδα μικρή ή μεγάλη χρειάζεται κάτι που θα τους φέρει κοντά. Μια συγκολλητική ουσία. Αυτή μπορεί να είναι ένα πρόσωπο (ηγέτης) ή ο φόβος ενός (ορατού ή αόρατου) εχθρού. Μπορεί να είναι μια ιδεολογία ή ένα ιδεολόγημα. Στην εποχή μας και στη χώρα μας, πιθανότερο είναι να συσπειρώσει ένα κοινό όραμα. Αυτό το όραμα πρέπει να περιγραφεί με σαφήνεια και γύρω του να δομηθεί ο όποιος νέος φορέας.

Είναι προφανές ότι η ανάγκη για έναν νέο πολιτικό φορέα είναι επιτακτική. Αν δεν γίνει τώρα, πότε θα γίνει; Ας τελειώνουμε με τις συζητήσεις, ας βγούμε μπροστά από τα πρόσωπα. Το αύριο περιμένει να το χτίσουμε τώρα.

Πέφτοντας από 58 σκαλοπάτια

26 Φεβρουαρίου 2014

Είχα μιλήσει πριν από καιρό για το πως μπορεί να "πνίξει" την υπόθεση ενότητας της κεντροαριστεράς (ή όπως αλλιώς θέλετε να την βαφτίσετε) μια σχέση με το ΠΑΣΟΚ. Η παρατήρησή μου τότε, δεν λήφθηκε υπόψη. Να επανέλθω σήμερα λέγοντας ότι όσο προσωποποιείται η πολιτική, όσο απόψεις και ιδέες ταυτίζονται με πρόσωπα που υπήρξαν ενεργά και με κεντρικό πολιτικό ρόλο, τόσο θα δυσκολεύει το κάθε εγχείρημα.

Απαιτείται δηλαδή πολιτική χωρίς πολιτικούς; Σαφέστατα όχι. Άλλωστε δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Ο πολιτικός όμως οφείλει να διαβάζει την εποχή του και να ξέρει πότε η σκηνή και το έργο ταιριάζουν στην προσωπικότητά του. Δεν είναι εδώ για να μας αποδεικνύει πόσο καλά ξέρει να κυβερνά αλλά για να προσφέρει στον τόπο. Προσφορά στον τόπο είναι και η απόφαση για παραμονή εκτός σκηνής, η δική του και του θιάσου του.

Μα, υπάρχει παρθενογένεση, θα πουν μερικοί; Τι κοινότυπο και άνευ ουσίας σύνθημα. Σαφώς δεν υπάρχει παρθενογένεση. Ούτε παρθενορραφή. Το παρελθόν εμπεριέχεται στο παρόν και θα είναι κομμάτι του μέλλοντος. Πάντα έτσι ήταν και πάντα έτσι θα είναι. Όχι όμως αυτούσιο. Το μέλλον δεν είναι συρραφή παρελθόντων. Γεννιέται από αυτά αλλά είναι εντελώς διαφορετικό και νέο. Υπ' αυτή την έννοια, στην υπόθεση "κεντροαριστερά" έχουν θέση όλοι οι άνθρωποι και όλες οι τάσεις που προσέρχονται να συνεισφέρουν στο καινούργιο.

Ναι, θα πουν κάποιοι, αλλά έγιναν τόσες προσπάθειες. Καμιά δεν έγινε. Συγκρούσεις βοδιών πάνω από ένα παχνί που χωρά λιγότερους από τους διεκδικητές θέσης παρακολουθούμε. Οι σοβαρές προσπάθειες - κακώς - είτε δεν ξεκίνησαν, είτε θάφτηκαν, είτε ξεκίνησαν λάθος. Για να έχουμε αποτέλεσμα θα πρέπει να αποφασίσουμε μερικά πράγματα και να τα δεχτούμε. Όπως για παράδειγμα ότι μια προσπάθεια μπορεί να έχει έναν σκοπό ή συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης ή ένα συνδυασμό των δύο ή να έχει τοπικό περιορισμό. Δεν είναι κακό ούτε απορριπτέο από την αρχή. Πρέπει επίσης να έχει καθαρότητα θέσεων, ελευθερία σχέσεων και σαφήνεια στόχων και σκοπών. Χωρίς αυτά, με το "θα τα βρούμε" μέλλον δεν υπάρχει.